Nisa suresi 29. ayette “ancak karşılıklı rıza ile yapılan ticaretle olursa başka” diye buyrulmuştur. Neden “aranızdaki rıza” tabiri kullanılmamıştır?

2014/02/25
Soru
Nisa suresinin 29. Ayetinde şöyle buyrulmaktadır: (یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُواْ لاَ تَأْکُلُواْ أَمْوَالَکُمْ بَیْنَکُمْ بِالْبَاطِلِ إِلاَّ أَن تَکُونَ تِجَارَةً عَن تَرَاضٍ مِّنکُمْ) Ey iman edenler! Mallarınızı aranızda batıl yollarla yemeyin. Ancak karşılıklı rıza ile yapılan ticaretle olursa başka. Bu ayette neden “aranızdaki” tabiri kullanılmamıştır?

 “Ey iman edenler! Mallarınızı aranızda batıl yollarla yemeyin. Ancak karşılıklı rıza ile yapılan ticaretle olursa başka…”[1] ayeti şerifesi, muamelat ve ticaret ile ilgili meselelerde geçerli İslamî kanunlardandır. Bu yüzden İslam fakihleri muamelat meselelerinde onu referans göstermişlerdir. “Ancak karşılıklı rıza ile yapılan ticaretle olursa başka” cümlesi ayette önceki genel kaidenin istisnası mesabesindedir; yani yanlış, zorla ve şerî olmayan yolla başkalarının mallarında yapılan her türlü tasarruf, geçersiz ve haramdır. Ama ticaret ve iki tarafın karşılıklı rızası ile bu gerçekleşirse, sorun olmaz. Bundan dolayı, tüm mali işlemler ve çeşitli ticaretler iki tarafın rızasıyla yapılır ve şerî olarak gerçekleşirse, İslam açısından doğrudur.[2] “Mallarınızı aranızda” ile “sizin rızanız” tabirleri arasındaki fark şudur: Ticarette nefsi ve batıni olan razılık, işlemi yapan iki taraftan çıkar ve bu yüzden sizin tabiri kullanılmıştır.[3] Burada bir tür razılık yansıtılmaktadır. “Mallarınızı yemeyin” cümlesinin “aranızda” tabiri ile mukayyet olması ise, bir malın etrafında bir tür toplanmayı ve malın ortada yer almasına delalet eder.[4] Bu yüzden bu ince noktaya işaret etmek için “arası” kavramı kullanılmıştır.  

 ------------

[1] Nisa, 29.

[2] Bkz: Hilli, Mikdad b. Abdullah Seyveri, Kenzu’l-İrfan Fi Fıkhi’l-Kur’an, c. 2, s. 34, Kum, çap-ı evvel, Bi Ta; Mekarim Şirazi, Nasır, Tefsir-i Numune, c. 3, s. 355, Daru’l-Kütübi’l-İslamiye, Tahran, çap-ı evvel, 1374 ş; Tabatabai, Seyid Muhammed Hüseyin, el-Mizan, Fi Tefsiri’l-Kur’an, c. 4, s. 317, Defter-i İntişarat-ı İslamî, Kum, çap-ı pencom, 1417 k.

[3] Beyzavi, Abdullah, Envaru’l-Tenzil Ve Esraru’t-Tevil, c. 2, s. 70, Daru’l-İhyai’t-Turasi’l-Arabi, Beyrut, 1417 k.

[4] Seyid Muhammed Hüseyin, el-Mizan, Fi Tefsiri’l-Kur’an, c. 4, s. 317, Defter-i İntişarat-ı İslamî, Kum, 1374 ş.

 

Yeni Makale ve Video öğeleri

Yeni Kitaplar

  • Cevaplıyoruz

    * Tevhidi şirkten ayırt etmenin ölçüsü nedir? * Evliya ve Ehl-i Beyt İmamları'nın Gaybi k ...
  • Adalet Güneşi

    Ebu Said, Peygamber Efendimizin (s.a.a) şöyle buyurduğunu rivayet eder: Ahir zamanda sultan(ları) tarafınd ...