DOĞUMU VE TAHSİLİ

Hicri Kameri 1312 yılında İran'ın "Erak" kentinde ibadet, zühd, ilim, takva ve iman nuruyla dolu bir evde dünyaya geldi. Babası Erak'ın  tanınmış alimlerinden Hüccet-ül İslam vel müslimin "Şeyh Hacı Mirza Ferahani"dir. Daha küçük yaşlarda ilim tahsil etmeye başladı. Büyük din alimleri olan Ayetullah Şeyh Muhammed "Sultan-ul Ulema" ve "Hacı Şeyh Cafer"in derslerinden istifade etti. 1903'de Şeyh Abdul Kerim Hairi'nin Erak'ta havza kurmasıyla sekiz yılda bu havzada Şeyh'in Usul-u Fıkıh ve Fıkıh derslerine katıldı.

1910'da Kum'a hicret etti. Yirmi üç yıl, Ayetullah Hairi'nin derslerinden istifade edip içtihad makamına ulaştı.

Kendisi müçtehid ve ayetullah olmasına rağmen Peygamber evlatlarına duyduğu saygıdan dolayı ders arkadaşı ve daha sonraları damadı olan Hz. Ayetullah Seyyid Muhammed Taki Honsari'nin verdiği derslere katılırdı. Merhum Ayetullah Honsari hayatta olduğu sürece haric dersi vermedi.

Evet o zat mutavazi, büyük müçtehid ve benzerine çok az rastlanan zahid Ayetullah Uzma Şeyh-ul Fukeha vel muçtehidin Hacı Şeyh "Muhammed Ali ERAKİ"den başkası değildi.

 DERS VERME YÖNTEMİ

Ayetullah el-Uzma ERAKİ 1949 yılında Usul-u Fıkıh ve Fıkıh'da haric dersleri vermeye başlayıp fazıl talebeleri derslerinde bir araya topladı. Dersinde sorulan soruları önceden araştırıp iyice teşrih ettikten sonra kürsiye çıkardı. Dersleri çok ilmi ve ağır olduğundan hariç dersi yeni başlıyanlar için anlaşılmaz derecedeydi. Fıkıhda "Nikah, İcare, Taharet, Ticaret vb… derslerin haricini defalarca vermiş ve bu derslerin öğrencileri tarafından yazmışmıştır.

Usul-u Fıkıh derslerini tamamen bir kaç devre baştan sonra kadar vermiştir.

Hz. Ayetullah Uzma ERAKİ cuma namazları ikame ediyor ve Cuma hutbelerinde Hz. Ali'nin (a.s) Nehc-ul Belağa'sından hutbeler tefsir ederek halkı aydınlatıyordu.

Yine tüm dini münasebetlerde Ramazan, Muharrem ve Sefer aylarında evinde kurulan meclislerde katılan kalabalık halka karşı konuşmalar yapıyor ve geniş ufku ve derin ilmiyle halka dini hükümleri, Tevhid, Risalet, İmamet, İrfan vb… konuları açıklardı.

Hz. Ayetullah Uzma ERAKİ öğlenleri Feyziye medresesinde, akşamları ise Hz. Fatimat-ul Masume'nin (a.s) türbesinde olan İmam Humeyni (r.a) mescidinde cemaat namazı kıldırırdı.

TE'LİFLERİ

1- Merhum Şeyh Sultan'ın derslerinin takriri

2- Ustadı Merhum Şeyh Abdul Kerim Hairi'nin "Durer-ul Feraid" adlı kitabına yazdığı haşiye. Bu kitap Kum İlim Havzası müderrisler topluluğu tarafından basılmıştır

3- İçtihad ve Taklid, Şeyh Abdul Kerim Hairi'nin derslerinin metnidir.

4- Yine ustadının "VELAYET" deslerinin metni.

5- Mekasibin Şerhi.

6- Usul-u Fıkıh derslerinin metni.

7- Miras konusunda Risale.

8- Üstadının Taharet deslerinin metni.

9- Üstadının Nikah derslerinin metni.

10- Tevzih-ul Mesail Risalesi.

11- Hac Rehberi.

12- İstiftaat Macmuası.

TALEBELERİ

Ayetullah Uzma Eraki'nin (r.a) yüzlerce belki de binlerce öğrencisi vardır. Bunlardan bir kaçının adını zikretmekle yetiniyoruz.

1- Şeyh Muhammed Taki Salavati

2- Şeyh Abdul Cevad İsfahani Cebel Amuli.

3- Şeyh Ali Rıza İlahi (Damadı).

4- Şehit Mehdi Şah Abadi.

5- Şeyh Ali Penah İştihardi.

6- Şeyh Ebul Hasan Muslihi (oğlu).

7- Seyyit Hüseyin Musevi Kirmani.

8- Seyyit Ali Musavi Yezdi.

RUHİ YAPISI VE AHLAKİ ÖZELLİKLERİ

Hz. Ayetullah Uzma ERAKİ çok mütevazi, alçak gönüllü yumuşak buylu birisiydi. Yüce ilmi makamda olmasına rağmen daha arap edebiyatına yeni başlayan birisini bile dinler onun sorularını cevaplandırırdı.

Bir gün öğrencilerden birisi üstada ettiği işkalde çok direniyor ve israrla düşüncesini savunurdu. Talebelerden bazıları onu bahs ve munazaradan vazgeçirmeye çalışıyordu.

Üstad buna mani oldu ve şöyle dedi: Sabaha kadar benimle tartışsa bile ben onun zihnindeki şüpheyi gidermeye çalışacağım. Bir talebenin zihnindeki bir şüpheyi gidermek sabaha kadar ibadet etmekten daha faziletli ve sevabı daha çoktur.

Ulemanın hakkını en güzel bir şekilde eda ediyor. Onları saygıyla anıyordu. Özellikle Seyyitlere saygı gösterir "Ben Peygamber soyundan olan seyyitlerin kölesiyim" derdi. Çok masraflı olan tören ve ziyaretlere katılmaz ve kendisi de böyle bir ziyafet düzenlemezdi. Şia aleminin taklit mercii olmasına rağmen Kum'un eski mahallelerinden birinde yer alan evinde çok sade bir yaşantıya sahipti.

O Merhum Kur'an'la olan ünsünden (çok okumasından) dolayı fevkalede bir hafızası vardı. Çünkü kendisi "Mirzai Şirazi"den naklediyor ki "Rahmetli Mirza Şirazi sabahları bir kaç hizib veya bir kaç sahife düşünüp, tefekkür ederek Kur'an okurdu."

Yaşlılık döneminin son yıllarında bedeninin çok zayıf  ve güçsüz olmasına rağmen Kur'an'ın ilk bir kaç cüzünü ve ayda bir, Ramazan'da ise bir kaç defa Kur'an-ı hatım ediyordu.

Kur'an tefsirlerinden ise Emin-ul İslam Tabersi'nin "Cevami-ul Cami" tefsirini çok seviyordu; bu tefsiri defalarca öğrencilerine ders vermişti. 

TEHECCÜD ve GECE İBADETLERİ

O geceleri aşık olduğu Rabbinin karşısında namaza durup raz-u niyaz eder, onun korkusundan ağlar, yalvarır ve sadece ona kul olduğunu, geceleri sabahlara kadar yaptıkları ibadetle dile getirirdi.

Hz. Ayetullah Uzma ERAKİ akşam namazlarını oldukça uzatırdı. Bazen kunutta "Kumeyl" duasını okurdu, bazen Hamd suresinden sonra "Yasin, Rahman vb…" sureleri okurdu. Bazıları o hazrete itiraz olarak şöyle derlerdi. "Namazda zayıfları ve yaşlıları da gözetseniz nasıl olur" dediklerinde, "Kendimden daha zayıf ve yaşlı birisini göremiyorum" dedi.

Ayetullah Sanii O'nun ahlaki özelliklerini şöyle anlatıyor; "Zühd, Maneviyat ve takva yönünden ilahi ahlakla ahlaklanmıştı. Hz. İmam Humeyni'den (r.a) yaşca daha büyük, ilimde aynı devre hatta daha önce olmasına rağmen üç defa "Camaran'a" giderek Hz. İmam'ı yakından ziyaret etti. İmam'ı ziyaret ettiğinde O'na şöyle selam verirdi: "Esselamu Aleyke ya veliyyellah, Esselamu Aleyke yebne Resulillah" yani selam olsun sana ey Allah'ın velisi ve selam olsun sana ey Resulullah'ın oğlu. Çünkü o İslam'da olan azamet ve büyüklüğü biliyordu."

Gerçekte bizim gibilerinin onun ahlakı hakkında konuşmamız veya yazmamız ona hakarettir. Zira onun imanı, takvası ve tevazu ve kişiliği bizim anlayamayacağımız kadar büyüktür. Ayetullah el-Uzma Seyyit Muhammed Taki Honsari'nin O'nun hakkındaki; "O'nun yanında toprakla altının hiç bir farkı yoktur. Altı hissinin altısı da ilim tahsil etmekle meşguldur" diyorlar.

Ayetullah Seyyit Cafer Kerimi ve Ayetullah Abbas Hatem Yezdi: "Şeyh-ul Fukeha Hz. Ayetullah Uzma Hacı Şeyh Muhammed Ali Eraki (r.a) asrın en büyük, en takvalı, en mütevazi müçtehidlerinden idi.

Elbette bir çok alim onun ilmi, takvası, zühdü ve tahareti hakkında yazmışlar ve konuşmuşlardır. Ancak bu makalede  hepsini nakledemiyeceğiz, şimdilik bununla yetiniyoruz.

ÇOCUKLARI

Hz. Ayetullah Uzma Hacı Şeyh Muhammed Ali ERAKİ'nin çocuklarından sadece saygı değer Hüccet-ül İslam vel Müslimin Hacı Şeyh "Eb-ul Hasan Muslihi" dini dallarda ders okumuştur. O havzanın ustadlarındandır. Çeşitli konularda te'lifleri vardır.

VEFATI

Merhum Ayetullah ERAKİ 1994 Kasım'ında 103 yaşında ebedi aleme irtihal etti ve miliyonlarca gözü yaşlı insanın omuzunda teşyi edilerek Hz. Masume'nin türbesinin yanıbaşında defnedildi.

Allah'tan o merhumu Muhammed ve Al-i Muhammed ile mahşur etmesini, cennette Ehl-i Beyt'e yakın ve ruhunu bizlere şefaatçı kılmasını, onun takva, nur ve ilminden bizi de yararlandırmasını niyaz ediyoruz.

The post Merhum Ayetullah Muhammed Ali Eraki appeared first on Caferilik.com | Türkiye Caferileri Sitesi.

Şeyh Muhammed Ebu Cafer Kuleynî, İslam dünyasının tanınmış simalarından birisidir. Özellikle Ehl-i Beyt (a.s)ın hadisleri üzerine araştırma yapanlar onu çok iyi tanırlar Eserleri, asırlarca tükenmeyen bir kaynak olmuş, etki ve bereketi günden güne artmıştır. Onun yaşamının, fıkıh, hadis ve rical boyutlarını tanımak için -ki bunlar eşsiz eseri “el-Kâfi”de daha çok belirginleşiyor- geniş bir şekilde araştırmak gerekir. Bu kısa yazıda sadece bu eşsiz şahsiyetin biyografisini kısa bir şekilde açıklamaya çalışacağız.

Yaşadığı Dönem

Şeyh Muhammed Kuleynî (r.a), Abbasi hilafetinin kargaşa döneminde yaşamıştır. H.k. 2.yy.’ın yarısından başlayıp 4.yy.’ın ilk çeyreğine kadar süren bu dönemde halifeler birbiri ardınca ya öldürülüyor ya da azlediliyorlardı. Böylesi hızla değişen siyasi bir ortamda o günün toplumunun, ilmi ve kültürel yönden büyük ilerlemeler kaydederek yeni yeni önemli ilmi merkezlerin oluşmasına şahid oluşu gerçekten ilginçtir. Rey, Kum, Bağdat, Kufe gibi şehirler zamanının fıkıh, hadis, tefsir, lugat, edebiyat, tarih, kelam vs. ilimlerin genelde odaklandığı yerlerdi. Merhum Kuleyni (r.a) bu ortamdan faydalanarak ömrünü Bağdat ve Rey şehirlerinde Ehl-i Beyt (a.s) hadislerini toplamakla geçirmiştir.

Adı, Künyesi ve Lakapları:

Muhaddislerin hal tercümesi alanında yazılmış olan kitapların hepsinde onun adı Muhammed b. Yakub b. İshak olarak kaydedilmiştir. Yalnızca İbn-i Esir “Kamil” adlı eserinde onun babasının adını hatalı olarak “Ali” diye yazmıştır.[1]

Muhammed b. Yakub Kuleynî’nin Şia’nın hadiste önde gelen iki büyük muhaddisi, yani “Men Layehzuruhul Fakih” adlı eserin müellifi Muhammed b. Hüseyn Saduk ve “Tahzib” ile “İstibsar”ın müellifi olan Muhammed b. Hasan Tusi ile ismi aynıdır. Her üçünün de ismi “Muhammed” ve künyesi “Ebu Cafer”dir. Ama Merhum Kuleyni’nin babasının adı Yakub, Merhum Saduk’un babasının adı Hüseyin ve Merhum Tusi’nin babasının adı Hasan’dır.

Şeyh Kuleyni’nin (r.a) lakaplarına gelince; onun bir çok lakabı vardır. Bunlardan bazıları ikamet ettiği yerleri bildirir. Örneğin, Rey şehrine bağlı Kuleyn köyünden olduğu için Kuleynî olarak tanınmıştır. Bu köy şimdiki Rey şehri’nin 38 km. güney batısında olup Kum yolunun 5 km. uzaklığında yer almıştır.[2] Yine Rey ve Bağdat şehirlerinde kaldığı için “Razî” ve “Bağdadî” lakaplarını almıştır. Şeyh Kuleyni’nin (r.a) diğer lakapları ise onun ilmî makamını ifade etmektedir. Onların en meşhuru “Sikat-ul İslam” lakabıdır. Bu lakap onun hadis naklindeki sadakat ve güvenirliğini bildirir.

Doğum Tarihi:

Onun doğum tarihi tam belirlenmiş değildir. Ama, İmam Muhammed Cevad (a.s)’ın, İmam Ali Hadi (a.s)’ın ve İmam Hasan Askeri (a.s)’ın ashabından hadis naklettiğinden 3. yy’ın ikinci yarısında dünyaya geldiği söylenmektedir.

Her halukârda Gaybet-i Suğra’nın hepsini ve ihtimalen İmam Hasan Askeri (a.s)’ın hayatının da bir bölümünü görmüştür.

İlmi Seferleri:

Şeyh Kuleyni, gençliğini Kuleyn alimlerinin yanında geçirmiştir. Sonra kendisini daha çok ilerletmek için zamanında ilim merkezlerinden sayılan Rey şehrine göç etmiştir. Orada Rey alimlerinden hadis öğrenmiştir. Sikat-ul İslam Kuleynî (r.a) Ehl-i Beyt (a.s)ın hadislerini toplamak için defalarca İran’ın çeşitli şehirlerine yolculuk yapmıştır. Bu yolculuklarında bir çok hadis alimiyle mulakat etmiştir.

Bir müddet Kum kentinde ikamet etmiştir; o dönemde Kum alimleri, sahih hadisleri uydurma hadislerden ayırtetmek hususundaki titizlikleriyle tanınmaktaydı. Kum’da hadis hazineleri ve ilmi birikimleri çoğaltıp daha bir derinleşti. Sonunda İmam-ı Zaman (a.s)ın sefirlerinin ikamet ettiği zamanının ilim merkezi olan Bağdat şehrine yerleşti.

Üstadları:

Sikat-ul İslam Kuleyni (r.a) Ehl-i Beyt (a.s)ın hadislerini birçok muhaddis ve alimden ders almıştır. Onların isimlerini bu kısa yazıda zikretmeyi gerekli bulmamakla birlikte bazılarını zikretmekte fayda var: Ali b. İbrahim-i Kummi (Tefsir-i Kummi’nin yazarı), Şeyh Muhammed b. Ali b. İbrahim b. Muhammed-i Hemdani, Şeyh Ebi-l Hüseyin Muhammed b. Ali Caferî Semerkandî, Muhammed b. Ahmed-i Hifaf-i Nişaburi, Hasan b. Fazl b. Yezidî-i Yemeni, Hüseyin b. Hasan-ul Haşimi Alevî-i Razî, Ali b. Muhammed b. İbrahim b. Aban-ı Kuleyni ve Ahmed b. Muhammed b. Ahmed b. Talha Ebu Abdullah Asimi. Bunların içerisinde Ali b. İbrahim b. Kummi, Şeyh Kuleyni (r.a)in en önemli üstadlarındandır.

Öğrencileri:

Sikat-ul İslam Kuleyni (r.a)in öğrencileri sayılmayacak kadar çoktur. Çünkü o çeşitli şehir ve ilmi merkezlerde hadis nakletmiştir. Bir çok alim de ondan hadis nakletmiştir.

Ebu Abdullah Ahmed b. İbrahim-i Samiri, Ebi-l Hasan b. Davud, Ebi-l Hasan el-Akranî, Ahmed b. Hüseyn-i Attar, Ali b. Muhammed-i Razi, Muhammed b. İbrahim Numani, Ali b. Abdullah-il Verrak ve diğer bir çok kimse onun öğrencilerindendir.

Şii alimlerinin yanısıra şafii fakihlerinden olan Muhammed b. İbrahim b. Yusuf  b. el-Katip gibi bazı Ehl-i Sünnet alimleri de Merhum Kuleyni’den ders almışlardır. O, Bağdat’tayken “Kâfi” kitabını şeyh Kuleyni’den (r.a) nakletmiştir.[3]

Yine Ebu-l Kasım Ali b. Muhammed b. Abdu-l Kufi, ve Abdullah b. Muhammed b. Zekvan[4] da ondan ders alan sünni alimlerdendir.

Eserleri:

Sikat-ul İslam Kuleyni (r.a) “Kâfi” adlı önemli eserinden başka diğer kitapları da vardır. Ne yazık ki, onun eserlerinden bazıları 11. yy.a kadar kalmasına rağmen elimize ulaşmamıştır. Onlardan bazıları şöyledir:

1- Rüya tabiri

2- Kitab-ur Re’d âlâ-l Geramite.

3- Resail (veya Resail-ul Eimme -a.s-)

4- Kitab-ur Rical.

5- Hasais-ul Gadir (veya Hasais-ul Yevm-ul Gadir).[5]

Elbette Şeyh Mufid, Şeyh Tusi, Şeyh Saduk gibi bazı alimlere göre, Merhum Kuleyni’nin eserleri bundan azdır. Bunun nedeni ise onun ömrünün büyük bir kısmını (yaklaşık 20 yılını)[6] Ehl-i Beyt (a.s)ın hadislerini eşsiz eseri “Kâfi”de toplamakta geçirmesi olabilir.

Sikat-ul İslam Kuleyni (r.a)’in en önemli eseri “el-Kâfi”dir. Dolayısıyla Merhum Kuleyni’nin bu eserini burada kısaca tanıtmaya çalışacağız:

Sikat-ul İslam Kuleyni (r.a) bu kitabını üç bölüme ayırmıştır:

1- Usul-ul Kâfi: Kâfi’nin bu bölümü taşıdığı önem dolayısıyla alimlerin oldukça ilgisini çekmiştir. Merhum Kuleyni akaid ve ahlakla ilgili hadisleri hiç bir Ehl-i Sünnet ve Şia’nın temel hadis kitaplarında eşine raslanmayacak şekilde bölümlere ayırarak sınıflandırmıştır. Sekiz bölümde topladığı akaid ve ahlakla ilgili hadisler şunlardan ibarettir: 1- Akıl ve Cehalet, 2- İlmin Fazileti, 3- Kitab-ı Tevhid, 4- Kitab-ı Hüccet, 5- İman ve Küfür, 6- Kitab-ı Dua, 7- Kur’an-ı Kerim’in Fazileti, 8- Kitab-ı İşret.

2- Furu-u Kâfi: Bu bölümde 24 başlık altında Kitab-ı Taharet, Kitab-ı Salat, Kitab-ı Siyam, vb. konuları toplamıştır. Bu bölüm fakihlerin fıkhî hükümleri çıkarmak için başvurdukları önemli hadis kaynaklarından birisidir.

3- Revzat-ul Kâfi: Merhum Kuleyni (r.a) bu bölümde değişik konularla ilgili hadislere yer vermiştir. Bu bölümde, Peygamber-i Ekrem’in (s.a.a) sireti, kısas-ı enbiya, müslümanların hakları gibi çeşitli konular yer almıştır.

Kâfi’nin Özellikleri:

Kâfi’nin özelliklerinden birisi, az bir bölümü dışında bütün hadislerin senetlerini zikretmesidir.[7] Şeyh Kuleyni hadislerden bazısının senedinde “bu hadisi ashabımızdan bir gruptan naklediyorum” diye tabir etmiştir.[8] Bu tabiri ilk olarak kullanan Şeyh Kuleyni’dir. Merhum Kuleyni eğer bir hadisi bir ustadından nakletmişse onun ismini zikretmiştir; ama bir hadisi bir kaç ustadından nakletmişse o zaman onu bir şahsa isnat etmekten çekinmiş ve kısaca “bunu ashabımızdan bir gruptan naklediyorum” demiştir. Ama Merhum Kuleyni’nin “ashabımızdan bir grup” tabiriyle kimleri kastettiği bellidir. Bu tabirle kimleri kastettiği senedin bir sonraki halkasında yeralan ravilerin isminden anlaşılır.

Şeyh Tusi (r.a) “Fihrist”te ve Necaşi de “Rical”de hadis naklederken aynı yöntemi kullanmışlardır.

Kâfi’nin diğer bir özelliği İmam Zaman (a.f)in özel naiblerinin zamanında yazılmasıdır. Kuleyni (r.a) de onların ikamet ettiği yer olan Bağdat’ta ikamet ediyordu. Tabi ki, o da diğer şiiler gibi İmam Zaman (a.f)in naipleriyle irtibat içerisindeydi. Bu yüzden Kâfi’yi yazdığı müddet içerisinde hadisleri onlara sunup, sahih olup olmadıkları hakkında onların görüşlerini alma ihtimali güçlüdür. Ama, Kâfi’nin hadislerinin naiblere sunduğuna veya naiplerin İmam Zaman (a.s)’a sunduklarına dair elimizde kesin bir delil yoktur.

Başka bir özellik de Kâfi’nin hadislerinin çok olmasıdır. Kuleyni (r.a) bu kitapta 16199 hadis toplamıştır. Bu sayı sahih-i Buhari’nin hadislerinin yaklaşık iki katıdır. Sahih-i Buhari’nin hadisleri tekrarlananlarla birlikte 7275 tanedir.

Bir Eleştiri ve Cevap:

Bazıları Kâfi’de zayıf hadislerin bulunduğunu ileri sürerek bu kitaba güvenilmeyeceğini söylüyorlar. Örneğin, Kâfi’de Kur’an’ın tahrif olunduğuna dair hadisler olduğu için bu kitap ve müellifi Kuleyni’nin hadislerine güvenilemeyeceğini söylemektedirler. Bu söz tamamen yanlıştır ve bunu ileri sürenin hadis ilminden habersiz olduğu gösterir. Çünkü herhangi bir inanca sahip olan kimse, kendi inancına göre hadis uygurduğu isbatlanmadıkça bu onun hadislerinin itibarına zarar vermez. Merhum Kuleyni’nin Kur’an’ın sûrelerini okumanın fazileti hakkında naklettiği hadisler onun müslümanların elinde bulunan mushafa sarılmaya amelen teşvik ettiği açıkça göstermektedir. Üstelik o, Kur’an’ın tahrif edildiğine dair naklettiği hadislerin yanısıra tahrifi reddeden hadisleri de nakletmiştir.Oysa, Kur’an-i Kerim’in tahrif olduğunu vurgulayan hadisler meşhur ehl-i sünnet kaynaklarında daha fazladır;Örneğin Buhari c.2 s. 307;  c.3 s.215; c.2 s.140;c.2 s.179’a muraccat ediniz.Ohalde bir hadisin zayıf olması o hadisin bulunduğu kitabın zayıf olduğunu göstermez.

Alimlerin Nazarında Kâfi ve Şeyh Kuleyni (r.a):

11 asırdan bu yana büyük şii alimleri ve ilmî çevreler daima hadis ve hadise ait çeşitli konularda çok sayıda kitaplar yazmışlardır. Buna rağmen Kâfi ehemmiyet ve itibar açısından azamet ve değerini koruyarak günümüzde bile Kur’an-ı Kerim’den sonra en muteber kitaplar arasında yer almaktadır.

Kâfi’nin bu şekilde muteber olması, onun 11 asır boyunca hadis konusunda titiz ve eleştirmen muhaddisler tarafından araştırma ve incelemeye tabi tutulmasından dolayıdır. Kâfi’nin hadislerinin herbiri tek tek binlerce fakih, hekim, mütekellim, muhaddis ve hatibin incelemesinden geçmiştir ve bu kitabın senedinde yeralan raviler tek tek araştırılmış, onların muteber insanlar olup olmadıkları hakkında görüşlerini belirtmişlerdir ki, neticede onların takdir ve onayını kazanmıştır.

Başka bir ifadeyle masum imamla Kuleyni arasındaki vasıtaların incelenmesi esasına dayalı olan rical ilmi açısından Kâfi’nin hadislerinin itibar düzeyi; örneğin Ehl-i Sünnet’in meşhur hadis kaynağı olan Buhari ve Müslim gibi eserlerle mukayese edildiğinde hem muhteva ve hadisleri sınıflandırma yönünden ve hem de ravilerin tanınmış ve güvenilir olmaları açısından Kâfi’nin daha üstün olduğu ortaya çıkar. Ne yazık ki, Ehl-i Sünnet’te fıkıhta hadis ilmiyle ilgili ictihadi araştırmalar yasaklandığı için bu kitaplar üzerinde senet yönünden araştırma yapılmıyor. Ama, Şia’da böyle bir yasak ne fıkıhta ve ne de hadiste söz konusu olmamıştır ve onun için de sürekli olarak alimler hadislerin senetlerini incelemeye tabi tutabiliyor ve ölçüler dahilinde kendi görüşlerini söyleyebiliyorlar. Örneğin, Kâfi’de falan hadisin senet yönünden zayıf olduğunu ileriye sürebiliyorlar. Ama Sahih-i Buhari için böyle bir iş Ehl-i Sünnet camiasının alimleri tarafından yapılamıyor ve taklidi olarak Buhari’deki bütün hadisler sahih olarak nitelendiriliyor.

Burada Kâfi ve Kuleyni hakkında alimlerin övgülerinin bir kısmına kısaca nakledelim:

1- Şeyh Mufid: Kâfi, Şia’nın (hadis) kitaplarının en büyüğü ve en faydalısıdır.

2- Şeyh Tusi “Rical”de şöyle diyor: Kuleyni (r.a) büyük bir alim ve hadis bilginidir. Onun birçok eseri vardır ki, Kâfi onların en meşhurudur.[9]

 3- Necaşi şöyle diyor: Muhammed b. Yakup b. İshak Ebu-l Cafer-i Kuleyni hadis konusunda titiz ve çok güvenilir birisidir. Değerli kitabı Kâfi’yi 20 yılda yazmıştır.[10]

Seyyid b. Tavus-i Hilli: Muhammed b. Yakup Kuleyni’nin emanetdarlığı ve güvenirliğini herkes kabul etmektedir.[11]

5- İbn-i Esir: Kuleyni İmamiyye’nin ileri gelenlerinden ve alimlerindendir.[12]

6- Allame Seyyid Abdulaziz Tabatabai: Zehebi “Müştebeh”in 2. cildinin 553. sayfasında onu şöyle medhediyor: Muhammed b. Yakub-i Kuleyni Şia’nın ileri gelenlerinden olup, Abbasi halifelerinden Muktedir’in zamanında yaşamıştır.[13]

7- İbn-i Hacer Askalani: O, Şia’nin fakihlerinden ve Şia mezhebine göre kitap yazanlardandır.[14]

Kuleyni ve Kâfi’yi başka bir çok alim ve tarihçi de övmüştür ki, sözü uzatmamak için onları getirmiyoruz.

Bütün bu övgülerden alınan sonuçu bir cümleyle şöyle özetleyebiliriz.

“Kâfi, İslamî kitapların en muteber olanları arasında yer almaktadır.”

Şunu da belirtmek gerekir ki şii alimlerinin görüşlerini nakletmekten gayemiz, Şia’nın öteki hadis kitaplarıyla mukayese edildiğinde Kâfi’nin değer ve itibar yönünden birinci makamda olduğunu beyan etmektir. Yani, hadis ilmi araştırmaları, Kâfi’nin senet ve metninin sıhhat ve yakine ulaştırma yönünden yüksek bir dereceye sahip olduğunu ortaya koymaktadır. Onların bu övgüleri Kâfi’nin hadislerinin hepsinin mutlaka Masumlar’dan (a.s) nakledildiği anlamında değildir. Bu yüzden genelde Şia uleması Kâfi’deki hadislerin hepsine güvenip, onlarla amel etmeyi farz bilmemişlerdir. Aksine, Kâfi’nin hadislerini öteki hadis kitapları gibi hadis ilmi ölçülerine göre inceledikten sonra hadislerin sahih olup-olmadığında karar verilmesi gerektiğine inanmaktadırlar.

Kâfi’nin Bazı Şerhleri:

Kâfi’ye şerh olarak bir çok kitaplar vardır ki bazıları onların sayısının 81’e ulaştığını söylemekteler.[15] Ancak, onlardan 4 tanesi açıklama ve sorunları halletme açısından diğerlerinden daha iyi olup şunlardan ibarettirler:

1- Sadruddin-i Şirazi (Molla Sedra)nin şerhi. O kendi anlayışına göre Kâfi’deki hadisleri felsefi ve irfani yönden açıklamıştır.

2- Molla Sedra’nın öğrencilerinden olan Molla Muhsin Feyz-i Kaşani “Vafi” adlı eserinde üstadının görüşlerine yakın görüşler beyan etmiş.

3- Molla Salih Mazenderani’nin şerhi.

4- Allame Meclisi’nin yazdığı “Mir’at-ul Ukul” adlı şerhi. Bu şerhde Allame Meclisi hadisleri daha çok fakih ve muhaddislerin nazarıyla değerlendirmiştir.

Ölüm Yeri ve Tarihi:

Hadis bilginleri Merhum Kuleyni (r.a)in 329[16] ya da 328[17] H.K.’nin Şaban ayında vefat ettiğini ileri sürmektedirler.

Şiî ve sünnî tarihçileri onun Bağdat’taki “Bab-ul Kufe” denen mekanda vefat ettiğinde ittifak etmişlerdir. “Bab-ul Kufe” eski Bağdad’ın güneybatısında Kufe’ye bakan büyük kapılardan birisidir.

Mısırlı Ahmed Emin, “Duh-al İslam ve Müsteşrik Danaldisinde Şia Akidesi” adlı kitablarında hataya düşürerek onun Kufe şehrinde vefat ettiğini zannetmişlerdir.

Şeyh Kuleyni (r.a) vefat edince Bağdat’ın bütün ileri gelenleri onun cenaze merasimine katıldılar. Cenaze namazını ise Şia’nın büyük alimlerinden Seyyid Muhammed b. Cafer-ul Hasan (ki Ebu Kirad diye tanınmıştır) kıldırmıştır. Mezarı şu anda Bağdat’ın “Cueyfir” bölgesindedir.

The post Şeyh Muhammed Kuleynî appeared first on Caferilik.com | Türkiye Caferileri Sitesi.

Son zamanlarda İslâm coğrafyasında gelişen olayların, dünyanın gündemini oluşturmakta olduğunu ve bu sayede etnik ayrışmalarla kavgaların körüklendiğini üzülerek görmekteyiz.

ABD emperyalizminin öncülüğünde başlatılan demokratikleşme seferleri (!) (Haçlı Seferleri) Afganistan'da başlayıp Irak'ta doruğa çıkmıştır. Bu gelişmeler sonucu ne yazık ki, bir yandan kan ve gözyaşı akıtılmakta, diğer yandan insan haklarından söz edilerek yeni savaşlar ve saldırıların sinyalleri verilmektedir.

Emperyalizmin Ortadoğu'daki başlıca hedefinin, gasıp İsrail rejiminin güvenliğini sağlamak olduğundan aklıselim sahibi hiç kimsenin kuşkusu yoktur. Dolayısıyla bu gayrimeşru ve işgalci rejimi potansiyel olarak tehdit eden her toplum, emperyalizmin hışmına uğramakta ve bir dizi baskılar ve yaptırımlara maruz kalmaktadır.

Arap-Sünnî ülkeler, Şiî hilalinden korkutularak şefkatli dadı rolündeki ABD'nin kucağına çekilmekte, Pakistan "eski tas, eski hamam" ihtilaller koleksiyonunu zenginleştirmekte, insan hakları ve demokrasi evliliğinden sakat doğan Irak bebeği etnik çatışmalarla meşgul edilmekte ve içinde yaşadığımız ülkemiz ise, bir anda PKK terör örgütü tarafından eylemlerin sıklaştırılmasıyla baskı altına alınması istenmektedir. Bütün bunlar, büyük bir oyunun sergilendiğini göstermek açısından çok önemli göstergelerdir. Her toplumu bir şekilde meşgul ettikten sonra atılması gerekli adım atıldı ve Filistin halkının seçilmiş Hamas hükümeti baypas edilerek seçimlerde yenilgiye uğrayan Abbas hükümeti Arap şeyhlerinin desteğiyle Filistin halkının meşru (!) temsilcisi olarak Annapolis Konferansı'na çağırılarak, "sözde barış, özde diplomatik linç" masasına oturtuldu.

"Bütün bu çabalar, plânlanan amaca ulaşacak mı?" diye sorarsanız, elbette ki "Hayır!" diyeceğiz. Çünkü halkın olaylara refleksi, fildişi kulelerde oturanların plânladığı gibi olmamıştır, bundan sonra da olmayacaktır. Bunu ispatlamak için uzun uzadıya toplumsal refleksler haritası sunmayacağım. Lübnan ve Filistin'de yaşanan 60 yıllık uzun bir tarih, yeteri kadar ipuçları veriyor gözlemcilere.

Kaldı ki, dünyada hızla gelişen İslâmî uyanış ve adalete olan özlem, adil olmayan tüm çözümleri şüphesiz etkisiz kılacaktır.

Zira çözümler; artık devletlerin masasında değil, toplumların vicdanında şekilleniyor. Şunu unutmamalıyız ki, genel manada doğu, özel manada Ortadoğu toplumlarının kendilerine has yapılarının yanı sıra, refleks ve tepkilerini oluşturan en önemli unsur dinî hassasiyetleri ve bilinçleridir.

Geçtiğimiz yıllarda bilincin azlığı bu toplumları bilinçsiz refleks vermeye itmiş ve kısmen de terörize etmişti. Ancak bilinç seviyesinin son yıllarda artmasıyla sosyal refleksler, yerini bilinçli tepkilere bırakmış ve daha başarılı sonuçlar elde etmeyi sağlamıştır. Bu da emperyalizmi ve bölgesel işbirlikçilerini derinden sarsmıştır. Artık ne olursa olsun etnik kışkırtmalar istedikleri sonuçları vermiyor, farklı mezhep ve dinlere mensup insanları kolayca kardeş kavgasına düşüremiyorlar. Ortadoğu toplumunun mensup olduğu barış ve kardeşliği esas alan İslâm dini insanlar tarafından daha iyi anlaşıldıkça, huzur ve refah da o toplumlarda artmakta, emperyalizmin umutlarını söndürmektedir.

Müslümanlığın Sünnî ve Şiî ekollerine mensup insanlar artık kardeşçe yaşamasını biliyor, birbirlerinin kaynaklarını okuyor, aynı çatı altında ibadet ediyor ve âlimlerini dinleyebiliyorlar. Bir olmak, iri olmak ve diri yaşayabilmek için karşı tarafın tezlerini ve önerdikleri çözüm yollarını dinleyebiliyorlar.

Öteden beri İslâm toplumunun birlik ve dirliğini sağlamanın tek yolunun imamet ve velayet sistemi olduğunu savunan Ehlibeyt Ekolu bugün de bu sistemi savunmakta ve daha fazla ihtiyaç duyulduğunu vurgulamaktadır. Şia Ekolü'ne mensup âlimler, dünyamızın barış ve huzura erişmesi için yapılan çeşitli toplantılarda bu tezi gündeme getirmekte ve ilmî münazaralarda bu sistemin İslâmî kaynaklarını anlatmaktadırlar. İmamet ve Velayet sisteminin gündeme taşınması, Sünnîleri Şiîliğe davet etmek değil, Müslüman toplumların birliğini sağlamak içindir. Bunu kendimizden değil, sevgili Peygamberimizin reyhanesi Fatıma'nın (s.a) sözünden anlıyoruz.

"Ehlibeyt'e itaati, din için bir düzen (halkın düzene girmesi için) farz kıldı; imametimizi tefrikadan korunmak için gerekli kıldı." (Bk. Hidayet Önderleri, c.3, s.183)

İslam dünyasında vahdet ve kardeşlik çalışmaları ve Irak’ın yakın geçmişine damgasını vurmuş ünlü tarihçi ve yazar Allame Askeri, İmamet ve Velayet tezinin sadece bir mezhebe has olamayacağını, İslam’ın özü ve Müslümanların geleceğini kurtarabilecek bir yol olduğunu vurgulayan alimlerden biridir.

Nisan 2007 tarihinde Uluslararası Tahran Kitap Fuarı'na katılmıştık. Tahran'ın kuzeyinde çok geniş bir alanda yapımı devam eden Musalla (Cuma namazının kılındığı mekân) alanı aynı zamanda fuarın yapıldığı yer idi.

On gün süren bu fuar çerçevesinde birçok yazar ve şahsiyetle görüşme fırsatı yakaladık. O şahsiyetlerin biri de, Merhum Allâme Askerî idi. İslâm dünyasının yakından tanıdığı bu eşsiz şahsiyet, ilmî araştırmaları ve eserleri yanında, bölgenin yakın siyasî tarihinde rol alması ve hassas gelişmelere şahit olmasıyla da tanınmaktadır. Allâme, Necef ilim havzasının önemli şahsiyeti olarak Bağdat'ta birçok okullar, üniversiteler ve sağlık merkezleri kurarak önemli hizmetlerde bulunmuştur.

Şehit Muhammed Bâkır es-Sadr, Ayetullah Asıfî gibi büyük şahsiyetler ile birlikte oluşturulan ekibin aktif üyesi olmuş, Baas partisinin kurulduğu 1960’lı yıllarında, Davet (bugünkü yaygın deyimle Dava) partisini kurarak Irak'ın siyasî hayatına şekil vermişlerdir.

Suriye, Lübnan, Körfez ülkeleri ve son olarak İran'da yaşayan bu şahsiyetin en önemli çalışması, bu ülkelerde kurduğu eğitim merkezleridir. Öyle ki, bugün Irak'ta başbakanlık yapan İbrahim Caferî ve Nuri el-Malikî, bu merkezlerde yetişen şahsiyetlerden sadece birkaçıdır.

Fuar için Tahran'da geçirdiğimiz günleri ganimet bilip Usul-u Din Fakültesi'nin dekanı olan oğlundan randevu alarak Merhum Allâme'nin ziyaretine gittik. Böbrek yetmezliğinden dolayı haftanın 3 günü diyalize girdiği için ziyaretin kısa tutulması istendi. Bu sebeple biz de görüşmemizin on beş dakikada bitmesini plânlamıştık. Ancak üstadın kendi inisiyatifiyle bir saatten fazla sürdü mülakatımız. Allâme Askerî'ye son ilmî çalışmaları hakkında sorular sorduk. Kendi çalışmalarını anlatırken aynı zamanda araştırma yöntemlerinden bahsediyor, Müslüman yazarların ve araştırmacıların büyük sorumluluklarına vurgu yapıyordu. Allâme Tabatabaî, Mutahharî gibi yazarların eserlerinin mutlaka okunması ve okutturulması gerektiğini söylüyordu. Allâme Tabatabaî'nin yazmış olduğu değerli el-Mizan tefsirinin Türkçeye tercüme edildiğini ve 8. cildinin yayınlandığını söylediğimizde, çok sevinmişti. Tabi onu bu kadar sevindiren bir iş yapabildiğimiz ve onun duasını aldığımız için biz de çok sevinçliydik.

3. ciltten oluşan ve kendisine ait Ehlibeyt ve Ehlisünnet Ekolleri kitabının Türkçe olarak yayınlandığını söyleyip örneğini kendisine takdim ettiğimizde ise, büyük şahsiyetlere özgü tevazu hâliyle teşekkür etti, hiçbir karşılık beklemeden kalemi eline alıp, kendisine örnek olarak takdim ettiğimiz kitabın ilk sayfasına hayır duasıyla birlikte tüm eserlerinin Türkçe yayın hakkını yayınevimize verdiğini yazarak bizlere büyük bir mükâfat vermiş oldu.

Aynı zamanda büyük bir tarihçi olan üstada, tarih okuma ve yazma metoduyla ilgili soru sorduğumuzda, tarihin çok zor ve çelişkilerle dolu bir dal olduğuna vurgu yaparak, birtakım ölçüler olmaksızın tarihî kaynakların yanıltıcı olabileceğini söyledi ve sözlerini bazı örneklerle pekiştirdi.

Zaten kendisi de, tarihî araştırmalarda konuyla alakalı tüm kaynakların hiçbir mezhebî kaygı taşımaksızın gözden geçirdiğini bir metot olarak izlemiş ve bu metodu bize de tavsiye ediyordu.

Bu yöntemi sağlıklı bilimsel bir yöntem görmekle birlikte, bunun, farklı mezhep ve fırkalara mensup insanların birbirlerini daha sağlıklı tanımaya yardımcı olacağını ve böylece vahdet olgusuna daha kolay ulaşabileceğini anlatıyordu.

94 yıllık bir ömrü araştırma ve vahdeti sağlama yolunda geçiren bu takva ve tevazu abidesi şahsiyeti daha fazla yormamak için kendisinden müsaade isteyip huzurlarından ayrılıyoruz…

Buruk bir sevinç hâkimdi hepimize…

Üstadı ziyaret etmenin sevincini yaşamanın yanı sıra, fiziksel görüntüsüyle beka diyarına irtihalinin yakınlığını hissettiğimizden dolayı da derin bir hüzün içerisindeydik. Nitekim çok uzun bir zaman geçmeden, Eylül ayı itibariyle bu ilim çınarını da kaybettik. Allah kendisini Evliyaullah ile haşretsin. Sevenlerine sabırlar ihsan etsin. Her ne kadar hiçbir ilim şahsiyetinin vefatıyla boşalan gedik doldurulamaz; ancak bu bayrak asla düşmeden devam edecek ve nice ilim erbabı, açılan bu çığır sayesinde İslâm dünyasına faydalı işler ve eserler sunacaktır.

Allame askeri’yi daha yakından tanımak için kısaca biyografisini ve hayatını kendi diliyle anlatan bir röportajını sizlerle paylaşarak bu çınar şahsiyeti gönüllerimizde yaşatmayı vefa olarak değerlendiriyorum.

The post Allame Askeri’nin Anısına appeared first on Caferilik.com | Türkiye Caferileri Sitesi.

İslâmî bilimler sahasında otorite isimlerin başında gelen İslâm ulemasının tanınmış siması Allâme Ayetullah Seyyid Murtaza el-Askerî, h.k. 1332 Cemaziyülâhırın 8'inde mukaddes Samerra kentinde doğdu. İslâmî bilimlerle ilgili tahsiline çocuk yaştan başlayarak mukaddematını bu şehirde tamamladı. Usul bilimlerinde, Merhum Şeyh Abbas Ali İslâmî gibi değerli âlimlerin ilmî mübahase ve müzakere arkadaşı oldu.

Allâme Askerî, h.k. 1349'da Kum'a hicret etmek üzere Samerra'dan ayrıldı; böylece 1350 yılının muharrem ayında Kum'a ayak basarak bu ilim şehrinde üç yıl ikamet etti.

İslâmî ilimler merkezi olan Kum kentinde yüksek usul ve fıkıh derslerini Şeyh Murtaza Hayrî ve Seyyid Ahmed Seccadî gibi yakın ders ve mübahase arkadaşlarıyla birlikte dönemin en seçkin âlimlerinden Seyyid Şahabeddin Maraşî Necefî ve Şeyh Muhammed Hüseyin Şeriatmedarî nezdinde tamamladı. Bu arada İmam Humeyni'den (r.a) bazı akaid dersleri aldı; Şeyh Mirza Halil Koreî'nin tefsir dersleriyle, Razeviyye Medresesi'nin başkan ve mütevellisi Ayetullah Şeyh Mehdi Şehid'in İslâm ahlâk ve eğitim derslerine katıldı. Bu medresede iki yıl boyunca mezkûr üstatlar nezdinde eğitim görüp irşat olduktan sonra Feyziyye Medresesi'ne geçti.

Baas Partisi, küfür ideolojisiyle Irak'ta yönetimi ele geçirince Allâme Askerî, Merhum Ayetullah Hekim önderliğinde bu rejime karşı mücadeleye girişti. Çok geçmeden hakkında tutuklama emri çıkarıldı ve h.k. 1389'da Lübnan'a kaçmak zorunda kaldı. Lübnan'da İmam Sadr, Muhammed Hüseyin Fazlullah ve Şeyh M. Mehdi Şemsuddin gibi dava arkadaşlarıyla birlikte Baasçı Irak rejimine karşı mücadelesini sürdürdü.

Çok geçmeden, Baasçı Irak rejiminin kendisini Lübnan'dan Irak'a kaçırmaya kalkışması üzerine İran'a gitti. Bir hayli ilerlemiş yaşına rağmen İslâmî araştırmalarını sürdürdü, yoğun inceleme ve hacimli teliflerde bulundu. İran'da vaktini daha çok, eser yazmak veya yarım kalan eserlerini tamamlamakla geçirdi. Aynı zamanda, Irak rejimine karşı mücadele veren Müslüman grupları var gücüyle desteklemekten geri durmadı. Ayrıca h.k. 1398'de Tahran'da İslâmî Bilim Derneği ve Kum'da Usul-i Din Fakültesi'ni kurdu.

Allâme'nin Telif Eserleri

1- Yüze Elli Uyduruk Sahabe

2- Abdullah b. Seba Masalı (3 cilt)

3- Ümm-ül Müminin Aişe'nin İslâm Tarihindeki Rolü (2 cilt)

4- Mualim-ul Medreseteyn (3 cilt)

5- Kitap ve Sünnet Işığında Meseleler (14 cilt)

6- İslam Dinin İhyasında Ehl-i Beyt İmamları'nın Rolü (3 cilt)

Ve daha birçok inceleme eserleri

The post Allâme Askeri Kimdir? appeared first on Caferilik.com | Türkiye Caferileri Sitesi.

  Fıkıh ve usul-ü fıkıh ilimlerini merhum Nainî ve İsfahanî (Kompanî) gibi meşhur üstatlardan ders aldı. Felsefeyi Ağa Ali Müderris'in öğrencilerinden olan Seyyid Hüseyin Badkubî'den, riyaziyatı (matematiği) Seyyid Ebu'l-Kasım Hansarî'den, ahlâkı ise hikmet ve irfanda büyük bir makama sahip olan Hacı Mirza Ali Kazî'den ders aldı. Daha sonra 1925 yılında maddî sıkıntılardan dolayı doğum yeri olan Tebriz'e geri dönme mecburiyetinde kaldı.

Allâme sadece fıkıh dalında değil, hatta sarf, nahiv, Arap edebiyatı, fıkıh ve usul-ü fıkıh, matematik, felsefe, kelâm, irfan ve tefsir dallarında da ihtisas sahibi olacak derecede derin bir tahsil gördü.

  Allâme bazı siyasî olaylar sonucu ortaya çıkan ve kötü izler bırakan İkinci Dünya Savaşından sonra, doğum yerini terk edip, İslâmî ilimler merkezi Kum şehrine giderek, tefsir ve felsefe dallarında ders toplantıları düzenledi. Tahran'a da sık sık yaptığı yolculuklar neticesinde felsefe ve İslâmî ilimlere ilgi duyan kesimlerle ilişkilerde bulundu. Din ve felsefe karşıtlarıyla çekinmeden tartışarak, doğru yoldan sapan nicelerini akıl ve mantık yoluyla ikna ederek aydınlanmalarına vesile oldu. Son yirmi küsûr yıl zarfında ise, hem âlimler arasında, hem de Batıda tahsil görmüş aydınlar arasında üstün bir ilmî konuma oturdu.

  Allâme ,yıllarca her sonbahar mevsiminde, Prof. Henri Corbin ve bir grup âlim ve bilginlerle toplantılar düzenledi. Bu toplantılarda din ve felsefe hakkında çok önemli konular işledi, günümüz dünyasının manevî boyutlu gerçeklerinin arayışında olan şahısların karşısına dikilen sorunlar ve bu sorunların çözümleri gündem edildi. Bu toplantılardan, çok önemli ve olumlu sonuçlar çıkmıştır. Bu gibi yüksek düzeyde ve geniş ufuklu toplantılar, maalesef günümüzde İslâm-Hıristiyanlık ilişkilerinde rastlanmayan bir olaydır.

  Allâme'nin büyük hizmet ve himmetiyle Kum şehri ilim havzalarında aklî ilimler, ayrıca Kur'ân-ı Kerim tefsiri ihya oldu. Allâme, felsefenin temeli sayılan Şifa ve Esfar gibi kitapları tedris etmekle tedricen bu ilim dalını medreselerde yaygınlaştırdı.

  Allâme'nin yüce şahsiyeti, güzel sıfatlara sahip olması ve talebelerine karşı olgun ve ölçülü davranışı, gün geçtikçe felsefeye ilgi duyan kabiliyetli öğrencilerin üstadın dersine akın etmesine neden oldu. Öyle ki son yıllarda felsefe dersine yüzlerce öğrencinin katıldığı gözlemlendi. Yirmi küsûr yıl zarfında nice bilginler, Allâme'nin kılavuzluğu ve tedrisatı sayesinde felsefe dalında uzmanlaştılar. Bunların birçoğu fiilen felsefe üstatlarındandır.

  Allâme'nin birçok talebe eğitmekle ve felsefî kitapları neşretmekle felsefeye yapmış olduğu hizmetten daha da önemlisi öğrencilerinin ahlâkî talim ve terbiyesine ve nefis tezkiyesine dair göstermiş olduğu titizliktir. Allâme, hakikatte ilim ve ahlâkı beraberce öğrenip yaymak isteyen şahısları terbiye etmek için yepyeni bir mektep tesis ederek, çok değerli insanlar topluma kazandırmış ve sürekli olarak da öğrenim ve tezkiyenin bir arada sürdürülmesinin gerekli olduğunu vurgulamıştır.

sadece felsefe, tefsir, usul ve fürudaki hadisleri anlamak gibi konularda değil, tevhidî tanrıbilim ve kalbî ilhamlar yönünden de Allah'ın büyük bir ayet ve nişanesiydi.

Onu sessiz, sakin gören herkes hiçbir şey bilmediğini zannederdi; ama öylesine ilâhî nur ve gaybî müşahedelerin içine girmişti ki, aşağılara inmesine imkân yoktu. Ancak bununla birlikte, kesret âleminde zahiri korumayı, her âlemin hakkını lâyıkıyla edâ etmeyi, talebelerin eğitim ve öğretimiyle ilgilenmeyi, din ve ilâhî sünnetler ve İslâm kanunlarının savunuculuğunu yapmayı ihmal etmiyordu.
Çeşitli ilimleri kendisinde toplamasıyla birlikte ilim ve amele birlikte sahipti. Yani vücudunun tüm uzuvları hakka teslim olmuş bir insandı. Şikeste ve nestâlik hattını çok güzel yazardı. Yaşlandıktan sonra bu yeteneği, yaşlılıktan olsa gerek, zayıflamıştı ve kendi kendine şöyle dediği söyleniyordu: "Gençlik zamanımdan kalma bazı yazılarıma bakıyorum da, 'Acaba bunlar benim yazım mı?' diye soruyorum kendi kendime."

  Gizli ilimlerden reml ve cefri çok iyi bilirdi. Ama onlara amel ettiği görülmemiştir. Sayı ilmi ve ebced hesabını da oldukça iyi bilirdi. Cebir, mukabele ve geometride üstattı ve takvim hazırlayabilecek derecede astronomi bilirdi.

Kur'ân-ı Kerim'e karşı bir huşû ve saygısı vardı. Ayetleri genelde ezberden okur, ayetlerin yer ve numaralarını çeşitli surelerde gösterir ve de birbirlerine uygun ayetleri çıkarırdı. Merhumun Kur'ân üzerine inceleme ve toplantıları hayli içerikli ve ilgi çekiciydi. Hz. Peygambere (s.a.a) ve kızı Fatıma'ya (s.a.) ve On İki Ehlibeyt İmamlarına (a.s) karşı özel bir hayranlık ve muhabbeti vardı. Onlardan birinin adı anıldığı zaman yüz ifadesi, edep ve tevazu hâli alırdı. O yüce şahsiyetler hakkında sorulan sorulara karşı öyle bir beyan ve açıklamada bulunurdu ki insan zannederdi ki, onların siyerini aynı gün okumuş da gelmiş.

  Yaz aylarında İmam Rıza'yı (a.s) ziyaret etmeyi kendi için görev hâline getirmişti. Meşhed'de bulunduğu zaman her gece İmam Rıza'nın (a.s) türbesini ziyaret eder, münacatta bulunurdu.

  Allâme 15 Kasım 1981 yılında vefat etti. Allah onu kendi velileriyle haşretsin, ona Rızvanında yer versin!

The post Allâme Tabatabaî appeared first on Caferilik.com | Türkiye Caferileri Sitesi.

Seyyid Razi’nin Annesi ise Fatıma; Bağdat alevilerinin başkanı olan Hüseyin b. Ahmed alevinin kızı ve Nasır-i Kebir diye bilinen Hasan b. Ali Alevi’nin torunudur. Nasır-i Kebir ilim ve cihat ehliydi. Allah yo­lunda yaptığı cihad sebebiyle Gilan ve Mazenderan hal­kının bir çoğu Müslüman oldu. Orada bir çok cami yaptı ve İslam’ı yaymaya çalıştı. Nasir-i Kebir H. 301 yılında Mazenderan’a girdi Bağdat halifelerinin uşağı olan Sa­man Emirleriyle savaştı. Onları Mazenderen’dan çıkara­rak burada Şia mezhebini yaydı. H. 303 veya 304 yılında İran’ın Amul şehrinde vefat etti ve orada defnedildi. Na­sır-i Kebir ayrıca fıkıh, kelam ve hadis ilimlerinde de bir çok kitap yazmıştır. Örneğin; fıkıh dalında yazdığı “Sed Mesele” (yüz mesele) kitabını zikredebiliriz. Torunu ve aynı zamanda Seyyid Razi’nin büyük kardeşi olan Seyyid Murteza’da bu kitabı şerhetmiş ve son zamanlarda basıl­dığı şekliyle “Mesail-i Nasiriyat” diye adlandırmıştır. Seyyid Razi’nin annesi Fatıma asrındaki büyük faziletli kadınlardan biri sayılmaktaydı. Büyük Şia alimlerinden Şeyh Müfid de “Ahkam’un-Nisa” kitabını onun isteği üzere yazmıştır. Burada kadınlara özgü bilinmesi gereken konular yer almıştır.

İbn-i Ebi’l-Hadid-i Mutezili “Şerh-u Nehc’ul-Belağa” kitabının en sonunda şöyle yazmaktadır: “Tarihçilerin yazdığına göre Şeyh Müfid bir gün rüyasında Hz. Fatıma’yı gördü. Hz. Fatıma oğulları Hasan ve Hüseyin (a. s)’ın elinden tutarak yanına getirdi. Selam verdikten sonra şöyle dedi: “Ey Şeyh bunlar benim çocuklarımdır, onlara fıkıh ilmini ve dini hükümleri öğret.” Şeyh Müfid uykudan uyandı ve bu ilginç rüyanın ne anlama geldiğini düşündü. Ertesi gün her zamanki gibi Bağdat’da Şiilerin oturduğu “Kerh” mahallesindeki camide ders verirken aniden vakarlı bir kadının iki çocuğunun elinden tutarak camiye girdiğini gördü. Kadın selam vererek şöyle dedi: “Ey Şeyh bu ikisi benim çocuklarımdır, onlara fıkıh il­mini ve dini hükümleri öğret.” Yani o rüya aleminde gör­dükleri sözlerin aynısını ifade etmişti. O kadın Hasan b. Musa Alevi’nin eşi Fatıma idi. Çocukları Seyyid Murteza ve Seyyid Razi’yi Şeyh Müfid’in yanına getirmiş ve ken­dilerine fıkıh ilmini ve dini hükümleri öğretmesini iste­mişti.

Şeyh Müfid o rüya ve bu tabir karşısında şaşkınlığa düşmüş, ağlamıştı. O kadına ve iki çocuğa saygı göstere­rek yerinden kalktı onları selamladı ve kendilerine gör­düğü rüyasını anlattı. Ardından büyük bir arzu ve ihlas ile o iki çocuğu terbiye görevini üstlendi. Onların yüksek ilmi ve ameli makamlara ulaşması hususunda büyük bir çaba harcadı. Böylece o iki kardeş zamanının büyük alimlerinden ve dahilerinden sayıldılar. Annesi Fatıma H. 385 yılında vefat ettiğinde Seyyid Razi 26 yaşındaydı. Seyyid Razi gam ve hüzün dolu bir şiirinde onun hak­kında şöyle demiştir: “Bütün anneler senin gibi iyi ol­saydı çocukların babaya ihtiyacı kalmazdı.”

Büyük kardeşi Alem’ul-Hüda Seyyid Murteza Ali b. Hüseyin b. Musevi H. 355 yılında Bağdat’ta dünyaya geldi. Şeyh Müfit ve diğer büyük alimlerden ders aldı. Böylece Şia ve hatta kendi asrındaki alimlerin en büyüğü,  mütekellimi ve fakihi oldu.

Seyyid Murteza akli ve nakli ilimlerde; fıkıh, usul, kelam, tefsir, hadis, şiir ve edebiyat dalında çok çeşitli kitaplar kaleme almıştır. Şeyh Tusi gibi bir çok büyük in­san yetiştirmiştir. Aynı zamanda da büyük bir şairdi ve şiir divanı iki cilt halinde basılıp yayınlanmıştır. Seyyid Murteza H. 436 yılında Bağdat’ta vefat etti. Özetle Seyyid Razi’nin ailesi İmamiye Şiasının dini ve ilmi bü­yük aile­lerinden biri olmuştur. Soyu baba tarafından beş göbekten İmam Musa Kazım (a. s)’a ve anne tarafından ise dört gö­bekten İmam Zeynul Abidin (a. s)’a ulaşmak­tadır.

Seyyid Razi

Seyyid Razi diye meşhur olan Muhammed Hüseyin Musevi Bağdadi, Seyyid Murtaza’nın doğumundan dört yıl sonra H. 359 yılında gözlerini dünyaya açtı.

Seyyid Razi kendi asrının şairlerinden sayılıyordu. Gö­rüş sahipleri onu Ebu Talib soyunun en büyük şairi kabul etmişlerdir. Seyyid Razi dini ilimlerde bir çok kitaplar ve nefis eserler kaleme almıştır. En meşhur eserlerinden biri olan Nehc’ul Belağa tarihe geçmiş, ebedileşmiştir.

Seyyid Razi Şii Ali Buye ve Abbasi halifeleri tarafın­dan zamanında büyük bir makam sayılan Seyyid ve Ale­vilerin başkanlığına tayin edilmişti. Aynı zamanda adliye başkanlığına getirilmiş ve bütün İslam dünyasından gelen hacıların başkanlığını yürütmüştür. Bütün bu makamlar akıl ve tedbirinin yanı sıra İslami ilimlerde de büyük bir üne sahip olan bu alimin uhdesine verilmişti bu makamlar Seyyid Razi’nin vefatından sonra da büyük kardeşi Seyyid Murtaza’ya verildi.

Seyyid Razi Dar’ul İlm diye bilinen bir  okul tesis etti. Öğrencilerin bütün ihtiyaçlarını karşılıyor, onlara aylık veriyordu. Büyük bir kütüphane kurmuş ve tam dona­nımlı bir anbar tesis edip talebelerin her birine birer anahtar vermişti. İsteyen herkes anbara gidiyor ve istediği her şeyi oradan alıyordu. Dar’ul İlm medresesinin anbar sorumluluğunu ise coğrafya ilminde büyük bir üne sahip olan Ebu Ahmet Abdusselam b. Hüseyin Basri’ye ver­mişti ama, herkese anbardan istediğini alma hakkını da tanımıştı. Dar’ul İlm medresesi Seyyid Razi’den sonra da kardeşi Seyyid Murteza tarafından idare edildi. Hatırlat­mak gerekir ki Seyyid Razi’nin tesis ettiği Dar’ul İlm medresesi, Hace Nizam’ul Mülk Tusi tarafından tesis edilen Nizamiye medreselerinden yüz yıl önce tesis edil­miştir. Sonunda Seyyid Razi bütün bu kıvanç dolu hayat ve üstünlüklerden sonra çok çabuk gelen ölüme yenik düştü ve 47 yaşında H. 408 yılında Bağdat’ta vefat etti.

Salebi Yetimet’ud- Dehr kitabında şöyle dyaor: “Şerif Razi on yaşında şiir söylemeye başladı. Bugün de asrının en büyük şairi Irak’ın ileri gelenlerinin en soylusu, hasep ve nesebi bulunan şerafet sahibi birisi, üstün bir edep apaçık bir fazilet ve bütün güzellikleri haiz biridir.”

 Seyyid Razi’yi gençlik yıllarında gören Hatibi Bağ­dadi Tarih-i Bağdat adlı kitabında çeşitli yerlerde onun adını zikretmektedir. Örneğin vefat yılında (408) şöyle demiştir. “Seyyid Razi büyük bir fazilet, edep ve ilim sa­hibiydi. Ahmet b. Amr b. Ruh şöyle nakletmiştir: “Seyyid Razi çocukluk yıllarında Kur’an’ı öğrendi çok kısa bir sürede Kur’an’ı hıfzetti.” Hakeza şöyle diyordu: “Seyyid Razi Kur’an’ın anlamı hususunda çok az bulunur eşşiz kitaplar yazmıştır.”

H. 598 yılında vefat eden İbn-i Cevzi’de Tarih’ul-Muntezem adlı kitabında detaylı bir şekilde Seyyid Razi’yi anmakta ve büyük şahsiyetini överek şöyle de­mektedir: “Seyyid Razi fıkıh ilmi ve dini farizeler husu­sunda büyük bir makama sahipti. Seyyid Razi Fazilet sa­hibi bir bilgin, yazar, şair, temiz bir ruh sahibi, yüce bir himmet ehli ve dinine çok sıkı bağlı bir insandı.”

İbn-i Ebil-Hadid ise Şerh-u Nehc’il-Belağa adlı kitabı­nın önsözünde şöyle demektedir: Seyyid Razi edip bir bilgin ve söz ehli bir şairdi. Şiirleri oldukça bu güzel uyumlu ve hoştu. Hiç kimseden ödül kabul etmezdi. Hatta babasının ödülünü bile almamıştı. Bu da onun ruh şerafetini göstermeye yeterlidir. Al-i Buye sultanları ken­disine her ne kadar hediye vermek istediyse de o asla ka­bul etmedi.

Seyyid Razi ve Ebu İshak Sabi

Ebu İshak Sabi Seyyid Razi’nin çağdaşı olan güçlü bir yazardı. Saltanatın bütün önemli mektupları onun kale­miyle yazılıyordu. Aynı zamanda da büyük bir şairdi. Seyyid Razi ile dost olmuş ve aralarında karşılıklı olarak çeşitli mektup ve kasideler yazmışlardır. Sa’lebi ise Seyyid Razi ve Sabi arasında karşılıklı yazılan ilmi ve edebi mektupları tam üç cilt halinde bir araya gelmiştir.

Ebu İshak H. 384 yılında 91 yılında vefat ederken Seyyid Razi onun mateminde bir kaside yazdı ki birgün artık bir darb-ı mesel haline gelmiştir.

“Şu tabutlarda kimi götürdüklerini bildin mi?

Gördün mü nasıl da meclis ışıkları sönüverdi?”

Bağdat Şiileri Seyyid Razi’yi kınayarak neden onun gibi kafir biri hakkında böylesine kaside yazdığını söyle­diler. Seyyid Razi onlara şöyle dedi: “Ben onun fazilet ve kemalini övdüm bedenini değil.”

Seyyid Razi o zamanlar henüz 25 yaşındaydı. Bu da onun üstün zekasını ve nitelendirilmesi zor duygularını göstermektedir. O genç yaşında Ebu İshak gibi yaşlı bi­riyle yazışıyor, Müslümanların başkanı  olduğu halde Müslüman olmayan birini ilim ve fazileti sebebiyle övü­yor, vefatından dolayı büyük bir üzüntü duyuyordu.

Ebu İshak Kur’an-ı ezberlemiş ve yazışmalarında Kur’an ayetlerine yeren veren biriydi. Seyyid Razi 7 yıl sonra H. 393 yılında bir grup ile bir­likte Bağdat Şunize mezarlığından geçerken gözü Ebu İshak’ın mezarına ilişti ve ona hitaben şu kasideyi okudu:

“Eğer yanımdakiler senin yanımda durmamı kınama­salardı

Yüksek bir sesle mezarını selamlardım ey Ebu İshak”

Seyyid Razi ve Abbasi Halifeleri

Abbasi Halifeleri de Emevi Halifeleri gibi İslami hila­feti gasb etmiş kimselerdi. Onların çoğu hilafeti ele ge­çirdikten sonra Ehl-i Beyt ve Seyyidlere oranla düşmanlık hususunda Emevilerden de kötü idi. Elbette onlardan bir kaçını istisna etmek gerekir. Seyyid Razi zamanında ya­şayan Ettayilillah ve Elkaimbillah adlı iki halife bu istisna halifelerden idi.

Seyyid Murtaza ve Seyyid Razi’nin bu halife ile ara­ları oldukça iyiydi. Ayrıca bu halifeler Haşimi soyundan idiler ve Alevi Seyyidler ile kendilerini aynı boydan ka­bul ediyorlardı. Hilafet sarayını eline geçiren Şii Al-i Buye sultanlarının sultası sebebiyle de bu ilişkiler daha da bir güçlenmiş idi.

Sözü edilen halifeler de Al-i Buye sultanları gibi Seyyid Murtaza ve Seyyid Razi’ye büyük bir ilgi duyu­yorlardı. Onlara saygı gösterme hususunda ellerinden geleni yapıyorlardı. Bu yüzden her iki kardeş de iki halife hakkında kasideler söylemişlerdir ki bu kasideler kendi divanlarında da yer almıştır. Onlar halife ile kurdukları bu ilişki sayesinde Şia camiasını korumayı amaçlıyorlardı. Halifeler ile şahsi bir alış verişleri yoktu.

Seyyid Razi’nin Değerli Eseri Nehc’ül-Belağa

Daha önce de dediğimiz gibi Nehc’ül-Belağa Seyyid Razi’nin ebedi eserlerinden biridir. Seyyid Razi büyük bir edebiyatçı ve yüce bir şair olup daha kırk yaşlarında iken H. 400 yılında bu değerli eseri kaleme almıştır.

Seyyid Razi o zamana kadar kitaplarda yer alan, şii ve sünni alimlerin topladığı müminlerin emiri Ali (a. s)’ın sözlerinden seçerek üç bölüm halinde bir araya topladı. Birinci bölümde hutbe ve emirleri, ikinci bölümde kısa ve uzun mektupları, üçüncü bir bölümde ise hikmet ve öğütleri yer almıştır.

Seyyid Razi oldukça güzel bir tabirle Nehc’ül-Belağa’nın önsözünde şöyle demektedir: “Dostlar benden Emir’el-Mü’minin Ali (a. s)’ın hutbelerini, mektuplarını, öğütlerini, hayat tarzını belirten ifadelerini bir araya ge­tirmemi istediler. Onlar bu esas üzere yazılacak bir kita­bın fesahat ve belagat açısından şaheser bir eser olacağını dini ve dünyevi sayısız sözleri barındıracağını biliyor­lardı.

Bu sözler başka hiçbir yerde bulunmayacak, hiçbir ki­tapta görülmeyecekti. Müminlerin emiri Ali (a. s) fesahat ve belagat açısından kaynak durumdadır. Belagat ondan vücuda gelmiş, ondan türemiş ve kanunları ondan alın­mıştır.

Her konuşmacı konuşmalarında ondan istifade etmiş, her güçlü hatip onun sözlerinden güç almıştır. Buna rağ­men hiç kimse belagat ve fesahat açısından ona ulaşa­mamıştır. Hz. Ali (a. s)’ın sözleri ilahi ilmin bir örneğidir ve ondan Peygamber-i Ekrem (s. a. v)’in sözlerinin ko­kusu gelmektedir.

Seyyid Razi bu kitabını Nehc’ül-Belağa olarak adlan­dırmıştır ki gerçekten de adıyla müsemma bir kitaptır. Bundan daha iyi, daha çekici ve daha uygun bir isim hiçkimsenin aklına gelmemiştir.

H. 573 yılında vefat eden büyük Fakih ve mütekellim Kutbuddin Ravendi Şerh-i Nehc’ül-Belaga’nın sonlarında şöyle diyor: “Seyyid Murtaza’nın kızı Nehc’ül-Belağa’yı amcası Seyyid Razi’den rivayet etmiştir.” Yani Seyyid Razi Nehc’ül-Belağa’yı kardeşinin kızı için ders vermiş­tir. Onun Arapçayı çok iyi bildiğini ve Nehc’ül-Belağa’daki derin anlamları kolayca anladığını görünce ona başkalarına da ders verebilmesi için izin vermiştir. Oysa bu ders ve izin o zamanlar ne erkekler ve ne de ka­dınlar arasında görülmemiş bir şeydi.

Bu da İslam toplumu için çok değerli bir anlam ifade etmektedir. Bundan bin yıl önce Avrupa’da ortaçağ ka­ranlığında yaşarken İslam’da ilmin ulaştığı yüce zirveye bakın. Bir kadın Nehc’ül-Belağa’nın ilk ravisi olarak ta­rihe geçmektedir. Bundan da ilginci Biyografi alimlerinin yazdığına göre H. 548 yılında vefat eden kardeşinin oğlu Bağdadi de Şiraz’da Seyyid Murtaza’nın bu kızından ica­zet alan biriydi. Bu icazet de şüphesiz Nehc’ül-Belağa’yı rivayet etme hususundaydı.

Nehc’ül-Belağa’nın Meşhur Şerhleri

Şii ve Sünni bir çok alimler H. 6. Asırdan günümüze Arapça veya Farsça olarak Nehc’ül-Belağa’ya bir çok şerh yazmışlardır. Bunlar yaklaşık 350 şerh olup günü­müzde de hala devam etmektedir.

Zamanımızda en meşhur olanı ise Ehl-i Sünnet alimle­rinden olan İbn-i Ebil Hadid’in Şerh-u Nehc’il-Belağa kitabıdır. İbn-i Ebil Hadid H. 655 veya 656 yılında Bağ­dat’ta vefat etmiştir. Bu değerli eserini son Abbasi hali­fesi Mu’tasım’ın şii veziri olan İmad’ud-Din İbn-i Alkame için 20 cilt halinde şerh etmiştir. Bu şerhin Nehc’ül-Belağa’nın en iyi şerhi kabul etmişlerdir. İkinci olarak da İbn-i Ebil Hadid’in çağdaşı olan büyük şii alimi İbn-i Meysem Behrani’nin yazdığı şerhtir. Ayrıca da Mı­sır el Ezher üniversitesinin reisi olan Muhammed Abduh’un yazdığı şerhtir. Muhammed Abduh daha çok Nehc’ül-Belağa’nın zor kelimelerini açıklamaya çalışmış ve çok da güzel bir önsöz yazmıştır. Ayrıca Mirza Habibullah Hui de 14 cilt halinde Nehc’ül-Belağa’yı şerh etmiştir.

Günümüz alimlerinden Hacı Şeyh Muhammed Taki Şuşteri de Behc’us-Sebağe adında 14 cilt halinde Arapça olarak Nehc’ül-Belağa’yı şerh etmiştir. Bu şerh araştırma, yenilik ve buluşlar açısından Nehc’ül-Belağa’nın diğer şerhlerinden daha üstündür.

Geçen çeyrek asırda İran’da Nehc’ül-Belağa’nın yay­gın bir şöhret elde etmesine neden olan şey Merhum Cevat Fazıl’ın yazdığı, Sohenan-i Ali adlı serbest bir uslub ile yapılmış tercümedir. Nehc’ül-Belağa’nın bu ter­cümesi defalarca basılmıştır. Ayrıca Merhum Seyyid Ali Naki Feyz’ul-İslam’da Nehc’ül-Belağa’yı tercüme ve özel bir şekilde şerh etmiştir. Feyz’ul-İslam’ın bu ter­cüme ve şerhi diğer Farsça tercüme ve şerhlerden daha meşhurdur. Bu güne kadar Milyonlarca cilt basılmış ve satılmıştır. Bu kitaptaki Merhum Hacı Tahir Hoşnivis-i Tebrizi’nin hattı da kitaba ayrı bir güzellik katmıştır.

Mısır’ın Çağdaş alimlerinden, el-Ezher üniversitesi mezunu, Lübnan’da oturan ve orada Üniversite üstadlığı yapan doktor Suphi Salih’in Nehc’ül-Belağası da bu sa­hada yapılmış son işlerden biridir. Nehc’ül-Belağa’yı bu vesileyle evrenselleştirmiş ve özellikle Arapça bilenler arasında yaygın hale getirmiştir. Süphi Salih’in Nehc’ül-Belağa’sı özel bir öneme sa­hiptir. Yıllarca süren bu çalışması neticesinde Nehc’ül-Belağa için çok kapsamlı bir fihrist hazırlamıştır. Hiç kimse onun kadar güzel ve derin bir çalışma ortaya ko­yamamıştır.

Nehc’ül-Belağa’nın ve Şerhlerinin Vakfedilmesi

Bir çok tarihi kaynaklarda ve dini kitapların fihristinde de görüldüğü gibi sürekli bir takım hayır sahipleri Nehc’ül-Belağa ve şerhlerinin nefis hat nüshalarını bir medreseye veya oradaki talebelere vakfetmiştir. Kur’an’dan sonra bu tür vakfedilen kitapların başında Nehc’ül-Belağa gelmektedir. Bu gerçekten de övülecek ve takdir edilecek bir şeydir.

Zira o zamanda hatta bu gün bile bir çok Medrese mescid ve kütüphaneleri kitap alımı hususunda yeterli bir bütçeye sahip değildir. Hayır sahiplerinin katkı ve yar­dımlarını beklemektedir. Dolayısıyla ilim Ehlinin Kur’an, Nehc’ül-Belağa, Sahife-i Seccadiye ve şerhlerine olan ih­tiyacını bilen hayır sahipleri genele faydalı olsun diye onu gerekli yerlere vakf ediyorlardı. Böylece hem kitap­ları korunuyor ve hem de vakf edenler sevaba ulaşıyor­lardı.

Özel bir geçmişe sahip olan Nehc’ül-Belağa’nın bir çok nüshaları bu vakf edilen nüshalardır. Bu da hayır sa­hiplerinin ne kadar dini eserleri koruma düşüncesinde ol­duklarını, İslam’ın kültür ve ilmin yayılması için çalıştık­larını göstermektedir. Bu övülmesi gereken düşünce tar­zının toplumumuzda da yaygın hale gelmesini ümid edi­yoruz.

The post Seyyid Razi’nin Şahsiyetine Kısa Bir Bakış appeared first on Caferilik.com | Türkiye Caferileri Sitesi.

Tarihte benzeri az bulunan taş yürekli acımasız bir adam olan Muaviye’nin ordu komutan Busr İbn-i Ebi Artat İmam Ali (a.s)'a olan katı düşmanlığıyla ün yapmıştı.

Hz.(a.s.) Ali ve Muviye'nin orduları arasında gerçekleşen Sıffın savaşı sona ermişti. Bu savaşta Muviye ordusunun kesin bir yenilgiyle karşılaşması üzerine Muaviye, askerlerinin Kur'an’ı mızraklara vurarak barış istemelerini emretmiş ve sonra da Hz Ali (a.s)’ın ordusundaki bazı nüfuzlu kişilerin cahilliğinden yararlanarak bir dizi komplo ve hilelerle bu savaşın sonuçsuz kalmasını sağlamıştır. Bunun üzerine her iki ordu kendi yerlerine geri çekilmişlerdi.

İşte bu savaştan sonra Muviye, Busr’a 30 bin kişilik bir ordunun komutanlığını vererek onu Hz. Ali'nin hakimiyeti altında bulunan Hicaz ve Yemen saldırmakla görevlendirdi. Muaviye Busr’dan bu bölgelerde karşılaştığı Hz. Ali dostlarını öldürmesini, onların malarını yağmalamasını ve bu hususta onların küçüğüne de büyüğüne de acımamasını istemiştir.

Busr ilk önce, Medine’ye sonra Mekke'ye ve daha sonra Yemen'e saldırdı. Gittiği her yerde Hz. Ali'nin tanınmış Şialarını acımasızca öldürüyor ve elinden gelen her türlü zulüm ve eziyeti yapmaktan geri kalmıyordu. Busr, sadece beş gün içinde, yolu üzerinde bulunanyerleri yakarak Muaviye'nin zulme dayalı hakimiyetine boyun eğmedikleri ve Hz. Ali’ (a.s.)’ın dostu oldukları için 30 bin kişiyi katletmiştir..

Hz. Ali’(a.s.)’ın şahadetinden sonra, İslam dünyasının rakipsiz hükümranı durumuna gelen Muaviye artık kimseden çekinmeden istediği cinayeti rahatça işliyordu. Muaviye'nın bu dönemindeki hunharca kararlarından biri, vahşet sembolü olan Busr bin Ertat’ı Kufe'nin etrafında yerleşip yaşayan aslen Yemenli Hemden kabilesine vali olarak tayin etmesi oldu.

Bu kabile, Hz. Ali'(a.s.)’ın dost ve Şiası olarak tanınıyorlardı. Zaten bunlar Hz. Ali’nin şahsında İslam'ı tanıdıkları için  manevi hayatlarını ona borçluydular. Peygamber (s.a.a) tarafından Yemen'e tebliğ için gönderildiği dönemde Hz. Ali’(a.s.)’ın İslamı onlara sunması sonucu bir günde hepsi Müslüman olmuşlardı. O günden bu yana bu kabilenin kadınlı erkekli tüm fertleri, diğer Yemen halkı gibi Hz. Ali'nin samimi Şialarından ve fedailerinden sayılıyorlardı.

Bu kabilenin İslam'ı kabul edişlerinden Muaviye'nin dönemine kadar geçen kısa süre zarfında İslam'a çok parlak hizmetleri olmuştur. Uveys Karanı, Malik Eşter, Kumeyl b. Ziyad ve Haris Hemdani, gibi şahsiyetler de bu kabileye mensuptular. Busr b. Ertat bu kabilenin içerisine valisıfatıyla geldiğinde, Hz. Ali ve onun Şialarına karşı taşıdığı kin ve nefret duygusu yüzünden ve bu kabilenin Hz. Ali (a.s.)’a beslediği muhabbeti bildiği için gayrı insanı ve acımasız çehresini gizlemeye çalışmadan onlara karşı her türlü cinayeti işlemekten geri kalmadı. Busr bir yandan ağır vergiler altında onları ezmeğe çalıştığı gibi en ufak bir itiraz da bulunanı da vahşice öldürterek tüm mal varlığına el koyuyordu.

Hemdan kabilesi başlangıçta bu cinayetçi adamın  Muaviye tarafından tüm yetkilerle vali sıfatıyla gönderildiğine itiraz ettilerse de çok geçmeden başka bir seçenek ve çarelerinin olmadığının farkına vararak artık şikayetten vazgeçip sabır ve tahammül yolunu seçtiler. Umre kızı Sude Hemdan kabilesine mensup gönlü Hz. Ali'(a.s.)’ın muhabbetiyle dolu cesaretli ve konuşkan bir kadındı. O Hemdan kabilesinde Busr'un cinayetlerine karşı direnecek bir yiğidin kalmadığını görünce bizzat kendisinin elinden geleni yapmasının zamanı geldiğini düşündü. Ve sonunda bütün bu zulümlerin asıl merkezi olan Muaviye’ye itirazda bulunmaya  kararverdi..

Şam’a giderek Muaviye ile görüşme isteğini bildirdi.

Muaviye Sude’nin ismini duyar duymaz onu tanıdı ve girişi için izin verdi; Muaviye öteden beri bu kahraman kadına karşı kın ve nefret duygusunu kalbinde taşıyor ve ondan öç almak için bir fırsat arıyordu. Sude Sıffin savaşına katılmış ve Hz. Ali’(a.s.)’ın askerleri olan oğullarını savaşa teşvik için etkileyici şiirler okumuştu. Muaviye bu şiirleri hatırlayarak kendi kendine o şiirin bazı mısralarını mırıldanmaya başladı.

Sude saraya girip Muaviye’nin karşısına dikilince de ona konuşma fırsatı vermeden “Ey Sude” dedi, “şu şiirleri okuyan sen misin?”

“Ey Amare’nin oğlu savaş meydanında düşmanla karşılaştığında

Şecaatli baban gibi düşman ordularına bir anda saldır.

Ali ve Hüseyin cephesine destek ol!

Ciğer yiyen Hind’in oğlu Muaviye’nin burnunu yere sür! Önderimiz Muhammed Peygamber’in kardeşi Alidir.

O halkın hidayet bayrağını taşıyandır; iman kalesidir.

Ey oğul! Orduyu arkada bırak ön safta yer al yalın ve keskin kılıçla düşmana saldır; savaş!

Sude hiç çekinmeden “Evet, bu şiirleri ben söyledim,” dedi; sonra şöyle devam etti “Ben haktan vazgeçen ve söylediğim hak söz için özür dileyecek değilim.”

Muaviye: “Sıffin savaşında bu coşkulu şiirleri söyleyerek Ali’nin ordusunu bize karış kışkırtmaktan maksadın ne idi?”

Sude: Hz. Ali’ye karşı kalbimde taşıdığım muhabbet ve hakka bağlılıktan dolayı bunları söyledim.

Muaviye belki de böyle bir  cevabı beklemediği için, ne dediğini şaşırarak “Ben Allah’a yemin ederim ki Aliye bağlılık ve muhabbetten bir iz sende yoktur” diye karşılık verdi.

Sude bu tartışmanın boşuna uzayacağını görünce:

“Ey Muaviye! Sıffın savaşı bitmiştir. Artık Allah hakkına, geçmişi konuşmaktan hatırlamaktan vazgeç” dedi.

Muaviye: Hayır! Ben geçmişi unutacak birisi değilim. Senin yaptıklarını ve Ali ile ilgili olayları unutamam.

Sude: Ben senin geçmişi unutacağını söylemiyorum. Benim başka bir hedef için buraya kadar geldiğimi söylemek istiyorum.

Muaviye: Söyle niçin geldin?

Sude “Ey Muaviye, şimdi halkın yönetimi senin elindedir. Yarın kıyamette  halkın haklarının çiğnediğin için Allah’ın seni sorguya çekeceğini hiç düşünmüyor musun? Ey Muaviye, bize gönderdiğin valilerin yalanlarıyla seni aldatıyor ve senden aldıkları güçle sürekli bize zulüm ediyorlar. Buğday başakları gibi bizleri biçiyor ve bize hayat hakkı tanımıyorlar. En son vali olarak gönderdiğin bu kişi, Ebi Ertat oğlu Busr, bizim içimize geldiğinden beri, bir yandan yiğitlerimizi katlederken mallarımızı da zorla yağmalamaktadır. Eğer seni gözetmek istemeseydik topluca başkaldırarak onun haddini kendisine bildirirdik. Ben buraya gelerek onun hakkındaki şikayetimizi sana iletmeyi düşündüm. Eğer onu işinden alırsan sana teşekkür eder; ama bunu yapmazsan seni iyice tanımış oluruz”dedi.

Muaviye dayanamayarak “Ey Sude! dedi, beni tehdit etmeye bile kalkıştın ve kendi kabilenin topluca başkaldırmasıyla beni korkutmak mı istiyorsun? Şimdi bunca küstahlığına karşılık seni eli ayağı bağlı olarak bir deveye bindirip Busr b. Ertat’in yanına götürmelerini emir edeceğim. O nasıl isterse sana öyle muamele eder.”

Sude, bu sözleri duyunca başını yere  dikerek biraz öylece kaldı. Sonra ağlar vaziyette başını kaldırıp kendi kendine şu şiirleri okumaya başladı:

“Hakkın selamı o engin ruha olsun ki toprakların altında bırakıldığında gerçekte adalette onunla gömüldü.

O hak ve adalet çizgisinden asla ayrılamayacağına dair Hakka yemin etmişti; o sürekli adaletle beraberdi.”

Muaviye: Kimden bahsediyorsun? dedi.

Sude: Hz. Ali b. Ebi Talib’ten diye cevap verdi.

Muaviye: Neden Ali’yi hatırladın?  

Sude: Hz. Ali ile ilgili bir olayı hatırladım. Bir yıl Hz. Ali, zekatları toplamak için kabilemize bir memur gönderdi. Bu adamın bize karşı tutumu sert ve insafsızca idi. Ben dayanamayarak Hz. Ali’nin yanına şikayet için gittim. Ulaştığımda Hz. Ali namaza başlamak üzere idi. Ama beni görünce ve halktan birinin şikayet için huzuruna gelmek istediğini anlayınca namaza başlamadı ve beni kabul etti. Sonra tam bir şefkatle bir ihtiyacın mı var diye sordu?

Evet dedim.

“Bizim kabileye gönderdiğin memur bize haksızlık ediyor; ben onu şikayet etmek için buraya geldim.”

Hz. Ali benim sözlerimi duyunca ağlamaya başladı ve sonra ellerini göğe kaldırarak şöyle dedi: “Ey Allah, ben bu hatakar görevlilere, halka haksızlık yapmaları, hak ve adalet çizgisinden çıkmaları hususunda asla izin vermedim. Sonra bir deri parçası cebinden çıkarıp üzerine şu ayetleri yazdı:

“Rahman ve Rahim Allah’ın adıyla”

“…Size Rabbinizden açık bir delil gelmiştir; artık ölçüyü tartıyı tam yapın. İnsanların eşyalarını eksik vermeyin Düzeltilmesinden sonra yeryüzünde bozgunculuk yapmayın. Eğer inananlar iseniz bunlar sizin için daha hayırlıdır.” (A’raf: 85) 

“Eğer mümin iseniz Allah’ın bıraktığı sizin için daha hayırlıdır. Ben üzerinize bir bekçi değilim.” (Hud: 86)

Mektubun sonuna da şöyle yazdı: “Bu mektup sana ulaştığında yerine bir başkasını tayin edinceye ve gelip elindeki malları senden devir alıncaya kadar elinde bulunan Beytu’l-malı koru.”

Hz. Ali gerçekte bu mektupla o adamı görevden aldı.

Muaviye bu olayı duyunca kendi katibine “Bu kadına bir emir yazarak Busr b. Ertat’ın onun hakkında insaf ve adaletle davranmasını iste” dedi

Sude: Bu emri sadece benim için mi yazıyorsun, yoksa benim kabilem de bunda ortaklar mı?

Muaviye: “Bu sadece senin içindir,” dedi.

Sude: “Böyle bir emri kabul etmek benim için utanç vesilesi ve ayıptır. Eğer her kesin hakkında geçerli olacak adilane bir emir çıkarsan ben bunu kabul ederim; aksi taktirde bırak ben de kabilemin kaderinde onlarla ortak olayım.” dedi

Muaviye: Bu durum karşısında katibine “Yaz ki, buna ve kabilesine dokunmasınlar ve bunlardan alınan mallar geri verilsin” dedi.

Sonra şaşkınlıka Sude’ye bakarak sözlerine şunları da ekledi:

“Ali’nin sözleri sizleri ne kadar güçlendirmiş, cesaretlendirmiş ki benim huzurumda çekinmeden böylesine konuşuyorsunuz,”  dedi.[1]  

The post Sude, Kahraman Bir Kadın appeared first on Caferilik.com | Türkiye Caferileri Sitesi.