Makaleler

İslam İrfanında Velâyet

Dr. Cafer Yusufî Giriş İslam kültürü alanında nazarî irfanla biraz aşinalığı olan kimse, velâyetin ondaki yüksek ve anahtar konumundan habersiz değildir. Biz de bu makalede velâyetin İslam irfanındaki yeri ve konumunu açıklamayı hedefliyoruz. Ama irfan alanında nispeten kapsamlı ve sahih bir velâyet tasavvuruna sahip olduğumuz oranda, irfanın bakış açısından ve İslam...

AÇIK OTURUM: MÜSTEŞRİKLERİN KUR’AN ÇEVRESİNDEKİ EN YENİ GÖRÜŞLERİ

2005 Ramazan'ında 11. Kur'an-ı Kerim Fuarı'nın düzenlendiği sırada Kur'an ve Düşünce salonunda “Müsteşriklerin Kur'an Hakkındaki En Yeni Görüşlerinin İncelenmesi” başlıklı bir açık oturum gerçekleştirildi. el-Mustafa Üniversitesi Öğretim Üyesi Hüccetulislam Dr. Zemanî, Tehran Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Öğretim Üyesi ve aynı fakültenin Araştırma Merkezi Müdür Yardımcısı Dr. Mecid Mearif ve Üniversiteler Sosyal...

İran’da Hicrî 3. Yüzyıldan 14. Yüzyılın Sonuna Kadar Kur’ân-ı Kerîm’in Tefsirine Yönelik Çalışmaların Şekillenmesinde Etkili Olan Süreçler

DR. İBRÂHÎM FETHULLÂHÎ   ÖZET İranlı âlimler, Hicrî birinci yüzyıldan itibaren; edebî ilimler, tarih, fıkıh, hadîs, tefsir, kelâm, felsefe ve irfan olmak üzere, çok sayıda İslâmî ilmin tesisinde oldukça önemli bir role sahiptiler. Sadr-ı İslâm’dan şimdiye dek, İranlı Müslüman âlimler tarafından özellikle Kur’ân-ı Kerîm tefsiri alanında, eser telif edilmeyen tek bir asır...

KURAN’IN BİLİMSEL / İLMİ TEFSİR EKOLÜ

Prof. Dr. Ali Ekber Babaî Giriş Elbette bilimsel içtihadla tefsir okulundan maksadın, Kur’an’daki bütün ayetleri deneysel bilgilerin yardımıyla tefsir etmek, yahut ayetlerin mana ve maksadını izah edip açıklarken deneysel bilgilerden, Kur’an’ın diğer ayetleri, rivayetler, Arap edebiyatı gibi diğer unsurlardan daha fazla yararlanmak olmadığı anlaşılmaktadır. Çünkü Kur’an ayetlerinin pek çoğunun deneysel bilgilerin...

İMÂM HUMEYNÎ VE ALLÂME CEVÂDÎ ÂMULÎ’NİN İRFÂNÎ TEFSİRİNDE İNSANIN KEMÂL SEYRİ

Yrd. Doç. İlâhe HÂDİYÂN RESNÂNÎ   Özet Kur’ân ve irfânda insanın kemâl seyrinin incelenmesi amacıyla kaleme alınan bu araştırma, pratik bir hüviyete sahiptir. Bu tahkikte, tanımlama-tahlil etme yöntemiyle şu soruya verilmiştir: “İmâm Humeynî (r) ve Allâme Cevâdî Âmulî’nin görüşlerine göre, insanın kemâli üzerinde etkili olan bileşenler nelerdir? Ruhun rüşt bulması ve eğitilmesi...

İSTİŞRAKIN ANLAMI, TARİHÇESİ VE DÖNEMLERİ

Dr. Muhammed Muhsin Zemanî   Özet Bu makalede önce “istişrak” kelimesinin anlamı incelenecek ve onun özel tanımı -gayri Müslimlerin İslamiyatçılığı- açıklanacaktır. Daha sonra Doğu ve Batının siyasi ilişkilerinin başlangıcı ve bunların medeniyetlerinin rekabetinden itibaren başlayan şarkiyatçılığın tarihçesi ve altı devresi ele alınacaktır. Devamında da Batılıların İslam'la tanışması ve ona bireysel tenkit yazımı,...

MUHAMMED ARKUN’UN KUR’AN’IN DİLİ HAKKINDAKİ GÖRÜŞÜNÜN TENKİDİ

Doç. Dr. İbrahim Rızâyî Âderyânî   Özet Cezayirli bilim insanı Muhammed Arkun'un Kur'an-ı Kerim hakkında, pek çok Kur'an araştırmacısını etkisi altına alarak İslam ve Arap dünyasının pek çok düşünürünü meşgul etmiş kendine özgü görüşleri vardır. Onun kaynakları, fikirleri ve eserleri çok sayıda bilim insanının tahkik ve tenkidine konu olmuştur. Kendisinin tafsilatlı biçimde...

KURANİYYUN’UN KUR’AN’I ANLAMADAKİ TEMELLERİNİN VE METOTLARININ İNCELEMESİ

Doç. Dr. Muhammed Ali Mehdevîrâd Özet Ehl-i Sünnet'in, kökü ilk ve orta asırlarda aranabilecek çağdaş tefsir akımlarından biri de Kur'aniyyun veya Ehl-i Kur'an cereyanıdır. Bu akım din içi ve dışı görüşlerden etkilenerek dini öğrenmede Kur'an'ın yeteceğini savunup Sünnetin rolünü inkâr ederek yayılmıştır. Bu akım; Kur'an'daki hakikatlerin ayrıntılı kapsayıcılığı, Kur'an üzerinde düşünme...

ALLAME TABATABAÎ, SURUŞ VE MÜCTEHİD ŞEBÜSTERÎ: HERMENÖTİĞİN YENİ SÖYLEMİ VE KUR’AN’DAKİ ANLAMIN BELİRGİNLİĞİ VE ÇOKLUĞU

Dr. İsmail Kaidî Dr. Asgar Vaizî   Özet Hermenötiğin yeni söylemi, vahdet veya kesret meselesi ve metnin belirgin olup olmadığı sorununu metnin anlaşılması ve yorumlanmasının doğası ve mekanizması etrafındaki felsefî düşüncelerin odağına yerleştirdi. Bu konuları gözönünde bulundurarak elinizdeki makalede, İran'ın çağdaş düşüncesinde vahyin metnine ilişkin üç hermenötik yaklaşımı analiz edip inceleyeceğiz. Bu yaklaşımlardan...

ALLAME TABATABAÎ AÇISINDAN ALLAH’IN GERÇEK MURADINA ULAŞMADA MÜFESSİRLERİN ANLAYIŞLARININ ROLÜ

Doç. Dr. Ali Rıza Hasanpur Özet Felsefî hermenötiğin ilkelerine göre “anlama”, genel anlamda varoluşsal bir vasıf olarak ve özelde yorumcunun beklentiler, sorular ve önceden sahip olunan bilgiler çerçevesinde, onlardan derinlemesine etkilenmekle kalmayıp üstelik temelde onların dışında mümkün de olamayacak şekilde metinden -ve tabii dinî metinden de- anlaşılan şeydir. Allame Tabatabaî, el-Mizan...

İNANÇ EĞİTİMİNDE NEHCÜ’L-BELÂĞA’NIN KUR’ÂNÎ İŞÂRETLERİ

Dr. Mahbûbe Gazanferî Dr. Seyyid Rızâ Mûsevî    Özet Nehcü’l-Belâğa, bir ansiklopedidir. Kur’ân-ı Kerîm ve Sünnet-i Nebevî’den sonra İslâm’ın ve dinî değerlerin temel bilgi kaynaklarından biri hükmündedir. Nehcü’l-Belâğa; Allah’ı bilme (marifetullah), me’âd, siyâset, yaşam tarzı, İmâm’ın ümmetle ve ümmetin de İmâm ile irtibâtı, eğitim ve öğretim gibi alanlarda Kur’ân ile omuz omuza olup,...

Ahirzamanda İmam Özlemi

Yusuf Tazegün Malum olduğu üzere, hidayet önderlerinden birinin karşısında diz çökmek, o mübarek yüzlerini dünya gözüyle bir kere görebilmek ve o eşsiz sohbetlerine, nasihatlerine, ladunni bilgilerine bir lahza hazır bulunup Onlarla konuşa bilmek, elbette ki bir müminin imandan sonra mazhar olabileceği en yüce payelerden birisidir. “Sohbette insibağ ve in’ikas vardır”...

Nudbe Duasına Dair Bir İnceleme

Dr. S. Mehdi Mir Bakıri   Giriş Dua ve tevessül, insanın dünya zindanının kalp öldürücü hakim atmosferinden kaçmak için ihtiyaç duyduğu, insanın uçmasını sağlayan iki kanadıdır. Bu mesele, insanı dua ve ziyaret kavramlarını idrake yardım edecek etkenler bulmaya zorluyor. Bu etkenler arasında duanın cümlelerine dikkat etmek, onun ruh bahşeden anlamlarını kavramada son...

Gaybet-i Sugra ve Gaybet-i Kubra Dönemi

Prof. Dr. Muzir Hekim Gaybet-i Sugra Dönemi (H. 260-329) Hicrî 260 yılı Rebiulevvel ayının sekizinde İmam Hasan Askerî’nin (a.s) vefatından sonra İmam Mehdi’nin (a.f.) doğumuyla bu dönem başlar ve Hicrî 329 yılının Şaban ayının on beşinde dördüncü ve son elçi Ali b. Muhammed Samerrî’nin vefatıyla son bulur. Bu makalede Şia’nın en hassas...

Hz. Mehdi ve Mehdeviyet Doktoroni

Prof. Dr. Mehdi Hadevi Tahrani  Şia’nın Mehdi-yi Muntazar hakkında görüşü On ikinci İmam’ın ismi, Hz. Muhammed’in ismiyle aynıdır.[1] On ikinci İmam’ın; Mehdi, Mev’ud, Muntazar (Beklenen),[2] Sahibu’z-Zaman, Bakiyyetullah vs. gibi birçok lakabı vardır. İmam Mehdi (a.f) hicri 255 yılında Samerra’da dünyaya gelmiştir.[3] Değerli babası on birinci İmam Hasan Askerî’dir. Muhterem annesi Nercis Hanımdır.[4] İmam Mehdi’nin...

İbn Teymiyye’nin Hz. Mehdi Hakkındaki Görüşlerinin Tenkidi

Dr. Vahid Hurşidî Giriş Mehdilik ilkesine ve vadedilen Mehdi'nin (a.f) küresel ve adil hükümetine itikat Şiilere mahsus özelliklerden değildir. Bilakis bu meselede Ehl-i Sünnet'in görüşü de Şia'yla aynıdır. Ehl-i Sünnet'in kitaplarında geçen Peygamber'in Mehdilik hususundaki çok sayıda rivayeti, onları Mehdilik rivayetlerinin sıhhat ve tevatürünü ikrara mecbur bırakmıştır.[1] Bu makalede, Vahhabiliğin fikrî...

Üstad Mutahharî’nin Düşüncesinde Mehdeviyet ve İntizâr

  Doç. Dr. Hüseyin Sûzençî Özet   Hz. Mehdi’nin kıyamı ve evrensel vaadin intizârı şuna benzer çeşitli polemiklerle karşı karşıyadır: Kâmil adalet ahirette tahakkuk edecekse dünyada adil ve evrensel bir hükümetin kurulmasına ne gerek var? Fereci beklemek neden amellerin en üstünü sayılmıştır? Oysa “bekleyiş” kategorisi, “amel etme” kategorisine dâhil bile değildir, buna rağmen...

İmamların Asrındaki Şiiler ve Mehdîlik Konusu

Dr. S. Ali Hâşimî Özet Vadedilen kurtarıcıya inancın tarihsel temeli, zamanımızda kimilerinin eleştiri yönelttiği önemli konulardandır. İlk tarih ve rivayet kaynaklarının tavsif-tahlil incelemesiyle ulaştığımız sonuç şudur ki, bu öğretinin özgünlüğü ve Masum İmamların (a.s) asrındaki Şiilere ait oluşu, Müminlerin Emiri Ali'nin (a.s) zamanından itibaren İmamların hazır bulunduğu asır boyunca ispatlanabilir...

İslam Öncesi Dinlerde ve İslamiyet’te Mehdi İnancı

  Abdullah Turan Giriş Ne yazıktır ki, son zamanlarda özellikle de Türkiye'de malum çevreler tarafından İslami inançlara saldırmak bir gelenek halini almıştır. İşte bu çevrelerin saldırısına maruz kalan İslami inançlardan biri de Mehdilik inancıdır. Oysaki Mehdilik inancı, İslam dininin şüphe götürmeyen köklü inançlarından biri olup Asr-i Saadet’ten günümüze kadar İslam ümmetinin müttefiken...

Sadıkeyn (a.s) Asrında Şiilerin Tasnifi

Dr. Said Şefiî Özet Sâdıkayn (İmamMuhammed Bakır ve İmam Caferi Sadık) asrında Şiiler arasında asgari beş fikrî kol vardı. 1) Siyasi ve popüler Şiilik: Peygamber’den hemen sonra halifeliği Hz. Ali’nin hakkı bilen,  teberri, ricat ve Mehdilik akaidinde tezahür eden, mevcut durumun Peygamber ailesinin lehine dönmesini beklemek Şia’nın bu kolunun itikatlarındandır. 2)...

Kur’an’ın Bâtını ve Tevili

Üstad Marifet ile Söyleşi Giriş Tevil, Kur’an ilimlerinde bahsedilen en önemli konulardandır. Elinizdeki metin, bir grup düşünür ve araştırmacı âlim tarafından hazırlanmış Kur’an’ın bâtını mevzusunda Teori Kürsüleri zincirinden biridir. Bu oturumun sayın teorisyeni, bu konuda yeni bir adım atmaya ve yeni bir çerçeve ortaya koymaya çalışmıştır. Oturumun konukları şunlardır: Dr. Muhammed...